Yeni araştırma video oyunlarının sadece 18 yaşına kadar ahlaki gelişimi etkilediğini gösterdi

Yeni araştırma video oyunlarının sadece 18 yaşına kadar ahlaki gelişimi etkilediğini gösterdi

Koronavirüs sebebiyle gençler, son birkaç ayda video oyunlarına normalden daha fazla zaman harcadılar. Telekomünikasyon şirketi Verizon’ın yayınladığı rapora göre Amerika’da karantinanın ilk haftasında internet üzerinden oyun oynama sıklığı %75 arttı.

Bu durumun gençlerin gelişimi üzerindeki etkisi ne olabilir? En çok endişe duyulan kısım, özellikle şiddet içerikli olanlar olmak üzere video oyunlarının ahlaki muhakeme üzerindeki etkisidir. Meslektaşlarımla birlikte yayımladığımız araştırmada oyunların, üniversite çağındaki öğrencilerin ahlaki gelişimine gözle görülür bir etki bırakmadığını fakat daha genç ergenlerin gelişimi üzerinde etkili olduğunu ortaya koyduk. Bu araştırmayla, video oyunlarının satın alımında bir yaş derecelendirme sistemi konulması desteklenmiştir.

Ahlak anlayışımız ve ahlaki karar verme şeklimiz -ahlaki muhakeme yetimiz- biz büyüdükçe gelişir ve daha geniş bir toplumda yaşamanın farkına varmamızı sağlar. Örneğin, doğru ve yanlışı belirleyen her şeyden önce ödül ya da cezaların ne olabileceğine dair düşüncelerimize dayanır. Bu, daha sonra, ahlaki kararlar alırken sosyal durum ve etkenlerin rolünü daha iyi anlamamıza dönüşür.

Video oyunlarının, özellikle gençlerin ahlaki gelişimi üzerindeki etkileri hakkında uzun süredir devam eden bir tartışma vardır. Bu tartışma, genel olarak şiddet içeriklerinin agresif ya da saldırgan davranışlara sebep olup olmadığına odaklanır.

Yine de video oyunlarının ahlaki boyutu, oyuncuların sıklıkla bir dizi ahlaki seçim yapması gerektiğinden, yalnızca şiddeti temsil etmekten çok daha karmaşıktır. Örneğin, BioShock oyununu oyuncularına küçük bir kız kardeş olarak bilinen karakteri kurtarmak ya da öldürmek arasında bir seçim yaptırmaktadır.

Ahlaki muhakemesi daha gelişmiş olan oyuncu, oyunun vereceği ceza ya da ödül yerine seçiminin daha geniş sosyal etkileri ve sonuçlarını hesaba katar. Örneğin, kendi vicdanlarını dinlediklerinde, küçük kızı öldürmeyi tercih ederlerse ne kadar kötü hissedebileceklerini düşünürler.

Video oyunlarının ahlaki muhakeme üzerindeki etkisi, ne kadar şiddetli olduklarının ötesine geçer. (Görsel Kaynak: Shutterstock)

Yaşları 11 ila 18 arasında olan ortaokul öğrencilerinden 166 kişilik ve yaşları 17 ila 27 olan üniversite öğrencilerinden 135 kişilik iki grubun oyun alışkanlıklarını incelemek ve sosyo-ahlaki düşünme ölçüsü olarak bilinen ahlaki muhakeme gelişimlerini gözlemleyebilmek için bir anket yaptık. Bu ankette katılımcılara verilen sözlerin tutulması, doğruyu söylemek, yasalara uymak ve yaşamı korumak gibi konular hakkında 11 soru soruldu. Sonuçlar iki grubun birbirinden tamamen farklı olduğunu gösterdi.

Ortaokul öğrencileri arasında, video oyunları oynamanın ahlaki gelişime etkisi olabileceğine dair kanıtlar bulduk. Ergen kadınlar genellikle daha gelişmiş bir ahlaki muhakeme yetisine sahipken, bu durumda daha uzun süre video oyunları oynaması daha muhtemel olan erkeklerin aslında daha gelişmiş akıl yürütme yetilerinin olduğunu tespit ettik. Ayrıca daha çok çeşitli türde video oyunu oynayanların daha gelişmiş akıl yürütme yetilerinin olduğunu da bulduk.

Buna göre video oyunları oynamak aslında ahlaki gelişimi destekleyebilir. Fakat, gerçek hayattan kopup bir oyuna dalmak, daha fazla yetişkin içerikli oyunlar oynamak ve özellikle Call of Duty (COD) ya da Grand Theft Auto (GTA) oyunlarını oynamak gibi faktörler zayıf da olsa daha az gelişmiş ahlaki muhakeme ile bağlantılıydı.

18 yaşından sonra bir etkisi yok

Genel olarak, video oyunları oynamanın bir şekilde ergenlerin ahlaki gelişimine etki edebildiği kanıtlandı. Öte yandan, üniversite öğrencilerinin ahlaki muhakeme gelişimi ile video oyunu oynamanın arasında neredeyse hiçbir ilişki bulunamadı. Bu, daha önceki araştırmanın bulduklarıyla örtüşmektedir: 14 ila 17 yaşları aralığında şiddet içeren oyunlar oynamak kişiyi gelecekte şiddete eğilimli biri haline getirebilir fakat 18 ila 21 yaşındakiler için bu tür bir bağlantı bulunamamıştır.

Bunun sebebi, 18 yaşın, pek çok ülkede yetişkinliğe giriş olarak kabul edilmesi ve böylece gençlerin hayatlarında tam zamanlı işte çalışmak ya da yüksek öğrenime başlamak gibi birçok değişim ve yeniliklere yol açması olabilir. Bu, onların ahlaki gelişimini desteklemeye öylesine yardımcı olur ki video oyunlarının artık hiçbir etkisi kalmaz ya da en azından halihazırda mevcut video oyunları artık insanları etkileyebilecek kadar ilgi çekici değildir.

Bunun anlamı, PEGI ya da ESRB gibi yaş derecelendirme sistemlerinin video oyunlarında önemli bir yere sahip olduğudur çünkü 18 yaş altı, oyunların ahlaki etkilerine karşı daha duyarlıdır. Fakat araştırmamız, gençlerin sadece ne oynadığının değil nasıl oynadıklarının da bir fark yaratabileceğini vurguluyor. Dolayısıyla, çok çeşitli oyun türleriyle ilgilenmek, ahlaki gelişimi desteklemek için yaşa uygun oyun oynamak kadar önemli olabilir.

Yazar: Sarah Hodge

Çeviren: Bahar Vildan Öner

Düzenleyen: Hasan Can Durmaz

Kaynak: The Conversation

Leave a comment