Bugüne kadar bizlere söylenen; donmuş halde bulunan toprakların çözülmesi yoluyla atmosfere büyük miktarda CO2 salındığı idi. Yeni yapılan bir araştırma, yerel topraklarımızın da çok yüksek miktarlarda sera gazı salınımı yaparak küresel ısınmayı körüklediğini gösteriyor. 

Bakıldığında, yer kabuğunun içinde, dünya üzerindeki bütün bitkilerin ve atmosferin kendisinin içinde bulunanın toplamından fazla karbon depolanmış durumdadır. Bunun büyük bir kısmını çürümüş bitki kalıntıları oluşturmaktadır.

Tarım arazilerinde sera gazı dengesinin hesaplanmasında belirleyici faktör, toprağın kullanım türüdür. Örnek vermek gerekirse; toprağın ne kadar derine kazılacağı, ne kadar suni gübre kullanılacağı ve ne kadar komposto atılacağı gibi faktörler bu hesapta etkilidir. Bir diğer önemli faktör ise sıcaklıktır. Topraktaki mikroorganizmalar karbon bileşiklerini dönüştürerek CO2 gazını açığa çıkarırlar. Bu işlemin yüksek sıcaklıklarda daha hızlı gerçekleştiği bilinmektedir. 

Dramatik Ters Tepki

Birleşik Krallık’ta bulunan Exeter Üniversitesinden Rebecca Varney ve arkadaşlarının oluşturduğu ekip, ne kadarlık bir sıcaklık değişiminin bu süreci etkilediğini hesaplamayı başardılar ve araştırmalarının sonuçlarını “Nature Communications” dergisinde yayınladılar. Bu hesaplamaların sonucuna göre sanayi öncesi döneme kıyasla yer kürenin iki derece ısınması, dünya topraklarından yaklaşık 230 milyar ton karbon salınmasıyla sonuçlanacak.

Isınmayı yalnızca iki dereceyle sınırlandırmak, uluslararası toplumun 2015 Paris İklim Anlaşması’nda kendisine koyduğu iki hedeften daha küçük olanıdır. Climate Action Tracker tarafından yapılan hesaplamalara göre ise bu alanda alınacağı açıklanan tedbirler şu an için yeterli gözükmüyor. Yalnızca bu önlemler alınırsa, yaklaşık üç derecelik bir sıcaklık artışı olacak. 

Varney ve arkadaşlarının mevcut çalışması şunu bir kez daha açıklığa kavuşturuyor: Devletlerin, küresel hava ve deniz trafiğinin ve diğer kaynakların yol açtığı CO2 salınımına ek olarak salınacak olan CO2’nin büyük bir kısmı topraktan gelecek. Sıcaklıktaki yalnızca iki derecelik artış dahi salınımı, Çin’in son 100 yılda yol açtığı salınımın dört katı kadar arttırabilir. 

Devletler tarafından alınan önlemler bu etkiyi hesaba katmalı ve buna göre daha da katı olmalıdır. Araştırmacılar olumlu ters tepki olarak bilinen şeyi tasvir ediyorlar. Bunun anlamı, insan kaynaklı küresel ısınmanın daha fazla ısınmaya yol açan sonuçları olduğudur, yani kısır bir döngünün içindeyiz. 

Turbaların (bataklık benzeri, ayrışmış bitkilerden oluşmuş toprakların) Önemli Rolü

Exeter Üniversitesinden araştırmanın eş yazarı Sarah Chadburn’e göre yaptıkları çalışma “en uç ihtimalleri” dışarıda bile tutuyor. Ne olursa olsun,  yalnızca iki derecelik bir sıcaklık artışında dahi “iklim değişikliğine bağlı olarak toprakta karbon kaybı gözleneceği” sonucuna varılabilir. Chadburn’e göre, daha derinlerdeki tiyal topraklarda görülen karbon kaybı hesaplamalara dahil bile edilmedi. 

Kutuplarda ve yüksek dağlık kesimlerde özellikle büyük miktarda CO2 depoları bulunuyor. Kuzey yarımküredeki karaların dörtte biri bu tür tiyal topraklardan oluşuyor. Yüzeyin altında bulunan bu toprakların donu çözülürse, oradaki biyolojik süreçler de yavaşça yeniden başlar ve karbondioksit açığa çıkar. 

Bizim bulunduğumuz bölgelerde turbalar özellikle etkili karbon depoları olarak kabul edilmektedir. Buralar kurutulacak olursa, sera gazı dengeleri açısından bu durumun nahoş sonuçları olacaktır. Tam tersine, turbalar yeniden sulanırsa, küresel iklime olumlu katkıda bulunurlar.

Çeviren: Naci Pektaş

Düzenleyen: Can Güzel

Kaynak: Spiegel