Theodore Roosevelt ve New York Emniyet Müdürlüğü

Theodore Roosevelt ve New York Emniyet Müdürlüğü

Müstakbel devlet başkanı Theodore Roosevelt, 1895’te başkalarının gözünü korkutabilecek bir vazifeyi üstlenmek için doğduğu şehre döndü; adı yozlaşmayla çıkmış emniyet müdürlüğünün ıslahı. Tayini baş sayfa haberiydi ve belli ki bu işi hem New York şehrini temizleme hem de felç olmuş siyasi kariyerini canlandırma fırsatı olarak görmüştü.

Roosevelt, emniyet genel müdürü olarak vazifeye gayretle ve gereğince atıldı. Alametifarikası olan şevki, şehir siyasetinin karmaşalarına uygulandığına sorunlar şelalesi üretmeye meyilliydi.

Roosevelt’in New York Emniyet Müdürlüğünün başındaki zamanları, onu her seferinde zaferle ayrılamadığı güçlü hiziplerle çatışmaya soktu. Kayda değer bir örnekte, geniş çaplı ilan edilmiş, salonları pazar günleri kapatma mücadelesi coşkulu bir halk tepkisine yol açtı. İşçiler oralarda sadece pazar günleri sosyalleşebiliyordu.

Sadece iki yıl sonra polislikten ayrıldığında teşkilat iyileşmişti. Ama Roosevelt’in New York’un baş aynasızı olduğu zamanlar, velveleyle geçmişti ve kendini içinde bulduğu çatışmalar siyasi kariyerine neredeyse son veriyordu.

Roosevelt’in asilzade geçmişi

Theodore Roosevelt, 27 Ekim 1859’da New York şehrinin varlıklı bir ailesinde doğdu. Bedensel gayretle hastalığı yenen sağlıksız bir çocuk olup sonrasında Harvard’a gitti. 23 yaşında eyalet meclisinde bir mevki kazanmasıyla New York siyasetine girdi.

1886’da New York belediye başkanlığı seçimini kaybetti. Daha sonra Devlet Başkanı Benjamin Harrison tarafından Birleşik Devletler Kamu Hizmeti Komisyonu’na atanana dek üç yıl hükümetin dışında kaldı. Roosevelt Washington D.C’deki altı yıllık hizmeti boyunca, kamu hizmetlerinin ıslahını denetledi. Onlarca yıllık kadrolaşma geleneği tarafından lekelenmişlerdi.

Roosevelt’e federal kamu hizmetlerini ıslah etme çalışmasından ötürü saygı duyuluyordu ama onun temennisi New York Şehrine dönmek ve daha zorlayıcı bir şeydi. Şehrin yeni ıslah başkanı William L. Strong 1895’in başında ona sağlık müdürlüğü görevini teklif etti. Roosevelt, şehri resmen temizleme işinin gurur zedeleyici olduğunu düşünüp geri çevirdi.

Bir iki ay sonra, bir dizi açık duruşma New York Emniyet Müdürlüğündeki yaygın yolsuzluğu açığa vurduktan sonra belediye başkanı, Roosevelt’e çok daha cazip bir teklifle geldi: emniyet müdürleri heyetinde bir makam. Memleketine gerekli ıslahları getirme şansının verdiği coşkuyla ve çok kamusal bir makamda Roosevelt işi aldı.

New York polisinin yozlaşması

Islah görüşlü bir bakan olan Muhterem Charles Parkhurst’in öncülük ettiği New York’u temizleme mücadelesi, eyalet parlamentosunu yozlaşmayı soruşturacak bir komisyon yaratmaya sevk etti. Eyalet senatörü Clarence Lexow’un yönettiği, Lexow Komisyonu olarak tanınan komisyon, polis yozlaşmasının korkutucu derinliğini gözler önüne seren açık duruşmalar yaptı.

Şahitlik haftalarında salon sahipleri ve fahişeler, polis memurlarına verilen rüşvet sistemini izah ettiler. Ve şehirdeki binlerce salonun yolsuzluğu idame ettiren bir siyasi kulüp işlevi gördüğü belli oldu.

Başkan Strong’un çözümü, polisi denetleyen dört kişilik heyeti değiştirmekti. Ve Roosevelt gibi zinde bir ıslahçıyı heyetin başına koymasıyla iyimserlik sebebi doğdu.

Roosevelt 6 Mayıs 1985 sabahı belediye binasında görev yeminini etti. Ertesi sabah New York Times, Roosevelt’i methetti ancak polis heyetine atanan diğer üç adama şüphesini belirtti. Bir baş makale, “Siyasi sebeplerden atanmış olmalılar” diye yazdı. Roosevelt’in emniyet müdürlüğü döneminin şafağında sorunlar barizdi.

Roosevelt duruşunu ortaya koyar

1985 Temmuz ayının başlarında Roosevelt ve mücadeleci gazete muhabiri arkadaşı Jacob Riis, bir gün gece yarısından hemen sonra New York sokaklarına giriştiler. Polisleri gözlemleyerek saatlerce karanlık Manhattan sokaklarında dolaştılar. En azından onları bulabilecekleri vakitte ve yerlerde.

New York Times 9 Temmuz 1985’te “Polis Mışıl Mışıl Yakalandı” manşetli bir hikâye yayımladı. Polis heyetinin başkanı olduğundan haber Başkan Roosevelt’e atıfta bulunuyordu ve polisleri yalnız başlarına devriye gezmeleri gerekirken görev yerlerinde uykuda veya halkla sıkı fıkı bulduğunu etraflıca aktarıyordu.

Roosevelt’in geç gece turundan sonraki gün, pek çok memurun karakola intikal etmesi emredildi. Bizzat Roosevelt’ten şiddetli ve şahsi bir azar işittiler. Gazete şunu yazdı: “Bay Roosevelt’in eylemi öğrenildiğinde müdürlük genelinde sansasyon yarattı ve bu nedenle kolluk güçleri devriye vazifesini bir süreliğine daha sadık icra edebilir.”

Roosevelt ayrıca New York Emniyet Müdürlüğünü simgesi olmuş efsanevi detektif Thomas Byrnes ile ihtilafa düştü. Byrnes, Jay Gould gibi Wall Street şahsiyetlerinin bariz yardımıyla şüpheli derecede büyük bir servet toplamıştı ama işinde kalmayı becermişti. Roosevelt, Byrnes’ı istifaya zorladı fakat Byrnes’ın azli için halka açık bir sebep asla gösterilmedi.

Siyasi sorunlar

Roosevelt özünde siyasetçi olsa da çok geçmeden kendini, kendi yarattığı bir sıkıntıda buldu. Yerel yasaya aykırı olarak pazarları işleyen salonları kapatmaya kararlıydı.

Sorun, New Yorkluların haftada altı gün çalışmaları ve salonlarda toplanıp sosyalleşebilecekleri tek günün pazar olmasıydı. Bilhassa Alman göçmen topluluğunun gözünde pazar salonları hayatın önemli çehresiydi. Salonlar sırf sosyal değil, faal vatandaşların müdavimi oldukları siyasi kulüp işlevi de görüyordu.

Roosevelt’in pazarları salonlara kepenk indirme mücadelesi, onu nüfusun büyük kesimiyle hararetli bir çatışmaya soktu. Kınandı ve halktan habersiz biri olarak görüldü. Ona bilhassa Almanlar karşı çıktı ve Roosevelt’in salonlara karşı mücadelesi, 1895 sonbaharındaki şehir çapındaki seçimlerde kendi partisi olan Cumhuriyetçi Partiye mal oldu.

Gelecek yaz New York Şehrini bir sıcak dalgası vurdu ve Roosevelt krizi halletmedeki akıllıca eylemiyle halk desteğinin birazını geri kazandı. Gecekondu mahallelerine aşina olmak için gayret sarf etmişti ve polisin buza muhtaç insanlara buz dağıtmasını sağladı.

1896 bitimine kadar Roosevelt, polislik işinden enikonu yorulmuştu. Cumhuriyetçi William McKinley o sonbaharda seçimi kazanmıştı ve Roosevelt yeni Cumhuriyetçi hükümette bir mevki bulmaya yoğunlaşmaya başladı. Nihayetinde Deniz Kuvvetleri müsteşarlığına atandı ve New York’u terk edip Washington’a döndü.

Roosevelt’in New York polisine etkisi

Theodore Roosevelt New York Emniyet Müdürlüğünde iki yıldan kısa süre geçirdi ve kendisinin döneminde, neredeyse devamlı çekişmeler ön plana çıktı. İş, onun ıslahçı vasfını parlatmış olsa da başarmaya çalıştığı çoğu şey hüsranla bitti. Yolsuzluğa karşı mücadelesi, temelde ümitsiz çıktı. New York Şehri, o gittikten sonra olduğu gibi kaldı.

Lakin Roosevelt’in aşağı Manhattan Mulberry sokağındaki karakolda geçen zamanları, sonraki yıllarda efsanevi bir itibar kazandı. İş üstündeki başarıları efsaneye denk olmasa dahi New York’u temizleyen komiser olarak hatırlanacaktı.

Yazar: Robert McNamara

Çeviren: Alaaddin Serdar

Düzenleyen: Mustafa Erkaya

Kaynak: ThoughtCo.

Leave a comment