Silikon Vadisi’nin girişim kültürü dünyayı daha iyi hale getirdiğine inanıyor. Fakat aslında bu kültür son derece etik dışıdır; çünkü hırsızlığı küresel ölçekte kurumsallaştırmaktadır

Ünlü Silikon Vadisi şirketi Google “Dünya’daki tüm bilgileri bir araya topladığını” iddia etti ve şirket sloganını “kötü olmayın” olarak belirledi. Bu tür bir arzunun nesi yanlış olabilir? Doğrusu Vadi’deki çoğu şirket lideri ve yüksek teknoloji çalışanı para kazanırken, gerçekten de Dünya’yı daha iyi bir yer haline getirdiğine inanıyor.

Silikon Vadisi kapitalizmin ilerici yüzüdür. Bunu yakından gözlemledik. Dünyanın dört bir yanından milyarlarca insan, dünyanın bilgilerini aramanın, insanlarla zaman ya da mekan kısıtı olmaksızın iletişim kurmanın ve ceplerinde süperbilgisayarlar taşımanın keyfini çıkarıyor. Silikon Vadisi, işçileri görünür bir şekilde düşük ücret karşılığında sınırsız mesai saatleri süresinde madenlere ya da fabrikalara atmıyor; bunlar tedarik zinciri sayesinde gözden ırak tutuluyor. Bunun yerine Vadi bizim hayal gücümüzde, içerisinde kafeteryalar, tenis masaları, uyku odacıkları olan ferah ofislerde ve esnek çalışma saatleriyle çalışan, tasarım yapan, kodlayan, üreten akıllı bir işgücü ile doludur. Neden sevilmesin ki?

Vadi’nin gizli işçilerini de dikkate alabiliriz; asgari ücret karşılığı temizlik yapan, masalara bakan, araba yıkayan, çocuk bakan, paket teslim eden, bahçelerle ilgilenen, altyapıyı tamir eden insanları. Google genel merkezinin hemen aşağısındaki karavan parklarını keşfe çıkabilir, sokaklardaki vurulma olaylarını, El Camino’da oradan oraya market arabaları iten ve tüm dünyaları bir paçavra yığınından ibaret olan evsizleri belgeleyebiliriz. Ya da yarı otomatik silahlar satan silah dükkanlarını, kontrolsüz ve gereğinden kalabalık, askeri düzey silahlar taşıyan ve rutin olarak insanları öldüren polisleri; küçük dairelere sıkışmış, babaları gününü paraya çevirecek yeniden kullanılabilir malzemeler bulmak için çöpleri karıştırarak geçiren aileleri; çoğunluğu erkek olan bir işgücüne hizmet etme amaçlı kadın ticaretini, fuhuşu belgelerle kanıtlayabiliriz. Kaçak göçmenlere yönelik kötü muameleyi, sınır dışı edilmelerini, ailelerin ayrılıp yok edilmesini, aileleri okul dönemi dışında onlara bakamadığından çocuklar için yemek toplayan yerel hayır kurumlarını ya da ihtiyaç fazlası işgücünü kontrol altında tutan olağandışı ölçüde yüksek tutukluluk oranlarını; kampüsler, okullar, ofis binaları ve dükkanlardaki silahlı korumaları ortaya koyabiliriz. Ya da yoksulluğu, dişleri ağzının içinde çürümekte olduğu için dersine dikkatini vereyemeyen çocuğu; varlık ve gelirin aşırı ve yıkıcı eşitsizliğini, tıbbi hizmete erişimsizlikten dolayı tedavisiz kalan hastalıkları, yaygın antidepresan kullanımını, bağımlılığı, müksüzleşmeyi, yıkılan hayalleri ve gözyaşlarını…

Ancak toplumun bozukluğu ve çürümesinin bu semptomları, Silikon Vadisi’nin orta ve üst sınıfları tarafından özenle göz ardı edilir, bastırılır, dile getirilmez. Psikolojik baskı, Vadi’deki yüksek maaşlılar arasında yaygındır. Bu bir savunma: sosyal yaşamın tüm gerçekliğini düşünmek fazlasıyla can yakar. Yaşam bunlardan kaçacak ya da hepsini inkar edebilecek şekilde düzenlenebilir. Pek çoğu fark etmez bile.

Muazzam bilgi işlem gücünün ve havalı algoritmalarının dijital ayak izlerimizi nasıl izlediğini, sattığını ve manipüle ettiğini, bağımlılıklarımızı güçlendirmek için kullanıldığı tüm kötü iş modellerinden bahsedebiliriz; Vadi’nin, ölüm ve yıkım getiren askeri makinelerin yapılmasına yaptığı büyük ve süregelen katkılarını da düşünebiliriz.

Bunun yerine, burada, bu makalede sorunun kökenine, kötülüğün en temel kaynağına dikkat çekmek ve Silikon Vadisi’nin neden geniş ölçekli bir ikiyüzlülükten ibaret olduğunu açıklamak istiyorum. Sektöre yön verenler Vadi’nin ilerici olduğunu düşünüyorlar, girişimci kapitalizmin ütopyaya giden yol olduğuna inanıyorlar. Ama değil. Aslında durum tam tersi. Vadi bu dehşetin, sosyal hastalıkların ve bastırmaya çalıştığı sosyal çöküşün bir sebebidir. Bir distopya oluşturmaktan sorumlu ve suçludur. 

Dünyayı daha iyi bir yer haline getirmek isteyen, yeni ve heyecan verici bir girişim yapmak üzere olan tüm yetenekli, umutlu, iyimser yüksek teknoloji işçilernin bir an için durup, etrafılarına bakıp düşünmelerini istiyorum. Oluşturacağınız firmanın türü, benimseyeceğiniz kurumsal kurallar, tam olarak iyilik ve kötülük arasında bir seçim olacaktır. 

Anlatmaya çalışacağım. Biraz zaman alırsa özür dilerim, çünkü anlatacağım gerçekler kolayca anlaşılsa ve kabul edilseydi Silikon Vadisi zaten kötü değil iyi bir yer olurdu ve açıklama yapmak zorunda kalmazdım.

 

Yazar: Ian Wright

Çevirmen: Büşra Tatoğlu

Kaynak: Notes From Below