Sentorlar

Sentorlar

Yunan mitolojisinde, Sentorlar veya diğer adıyla Kentour, Teselya dağlarında ve ormanlarında yaşayan yarı insan, yarı at yaratıklar olarak bilinir. Sentorlar’ın ilkel oldukları, kabileler hâlinde hayat sürüp mağaralarda yaşadıkları, kayalar ve ağaç dallarını ‘silah’ olarak kullanıp vahşi hayvanları avladıkları söylenir. Sentorlar’ın kökeni hakkında birçok mit olmakla birlikte bunlardan biri, Zeus’un Hera suretinde yarattığı bulut perisi Nephele’le Kral İksion’un birlikteliği sonucu ortaya çıkmış olmalarıdır. Sentorlar’ı meydana getiren çift daha sonra Sentorlar’ı, Sentorlar’ın en bilgesi olarak bilinen ölümsüz Kheiron’un, kendilerini beslediği Pelion Dağı’nda bıraktılar.

Sentorlar , Şarap Tanrısı Dionysus’un yandaşları olma sebebiyle vahşi, zorba ve gürültücü olarak biliniyorlardı. Çoğu zaman, hayvani içgüdüleri tarafından yönetiliyorlarmış gibi tasvir edildiler. Üvey kardeşleri ve Lapith Kralı Pirithous’un düğününe davet edildiler ve eğlenceler sırasında ciddi bir şekilde sarhoş oldular. Öyle ki Sentorlar, gelini ve diğer kadın konukları öldürmeye çalıştılar. Düğünde bulunan Kahraman Theseus, Pirithous’a yardım etti; bir savaş patlak verdi ve Sentorlar’ın çoğu öldürüldü.

Sentorlar, kaos ve barbarlığı temsil eden yaratıklar olarak tanımlanır. Tüm bireylerinin benzer davranışlar sergilemesi ve belaya olan yatkınlıkları, Yunan heykel, mit, hikâye ve çanak çömleklerinde sıklıkla tasvir edilir. Hayvani ve şehvetli bir üne sahip olmakla övünmekle birlikte Sentorlar, ancak şarap ve alkolün etkisi altında böyle davranmışlardır ki bu da Antik Yunanlılar için uyarıcı bir masal olarak görev almış olabilir.

En medeni ve en iyi olarak kabul edilen Sentor, inanılmaz derecede bilge; Herkül, Aşil ve Jason gibi kahramanların hocası ve danışmanı olan Kheiron’dur. Yunan mitolojisinde ikincil bir karakter olan Kheiron’dan sıkça bahsedilmesine rağmen ne yazık ki onun hakkında çok az şey biliniyor. Filira ve Titan tanrısı Kronos’un oğlu olarak peri Chariklo ile evlenir. Kheiron, Pelion Dağı ormanlarında yaşar. Kheiron, Aşil’in genç yaştaki eğitiminden sorumludur. Öyle ki Aşil’in Truva savaşı sırasında kullandığı müthiş bir Pelian kül mızrağı, Kheiron tarafından kendisine hediye edilir. Kheiron, içkiyi ağzına sürmemesi, kardeşlerinden üstün bilgisi ve diğer Sentorlar’dan farklı bir soya sahip olmasıyla tanınırdı.

Yunan mitlerinde bol bol adı geçen Sentorlar, epik destanlarda ve Yunan hikayelerinde bulunabilir. Örneğin bir hikayede, görevinden biri olan Erymanthian Yaban Domuzu avlamak için Sentor Pholos’un ev sahipliğinde bulunan Herkül’le Batı Mora’da yaşayan bir kabile ters düşer.

Sentor Pholos ve Herkül’ün içtiği şarabın kokusuna kendilerini kaptıran Sentorlar, Herkül’e saldırır. Herkül o esnada Kheiron’u zehirli bir okla yaralarken, Pholos da yanlışlıkla ayağına ok düşmesi sonucu öldürülür. Zehirli ok, ölümsüz Kheiron’a öyle korkunç bir acı verir ki ölmek ister. Herkül, Zeus’tan Prometheus’un özgürlüğünü istediğinde Kheiron da bir anlaşma yapar. Yapılan anlaşmaya göre Kheiron, gönüllü olarak Prometheus’un yerine geçer. Çektiği acıdan kurtulmak için bu yolu seçen Kheiron, ölümlü olarak hayata gözlerini yumar. Sentorlar’ın şaraba olan bağımlılıkları ve şarabın Sentorlar üzerindeki etkilerine dair bir hikaye böyle sonlanır.

Bir yandan Yunan mitolojisinin barbarları ve medeniyetsizleri olarak tasvir edilen Sentorlar, diğer yandan ünlü karakterler ve yol göstericiler olan Kheiron ve Pholos gibi tasvir edilen gözde canavarlardı.

İlginç bazı gerçekler

  • Diğer mitler Sentorlar’ı, Magnesian kısraklarıyla çiftleşenlerin çocukları olarak tasvir eder.
  • Afrodit’in onun yüceliğini reddetmesinden sonra sinirlenen Zeus’un ataları olduğu, boynuzlu başka bir Sentor kabilesinin Kıbrıs’ta yaşadığı söylenir.
  • Silahlara karşı savunmasız olan kahraman Kaineus’un hikayesinde, Sentorlar barbar ve vahşi olarak tasvir edilir. Kaineus’un ölümü de ilkel taş ve sopa kullanan Sentorlar tarafından olur.
  • Sentorlar tarafından yürütülen çeşitli savaşlar, Yunan mitolojisinde yaygın olan medeniyet ve barbarlık arasındaki mücadeleyi özetlemek için gerçekleşir.
  • Dişi Sentorlar’ın var olduğu söylenir fakat onların hikayeleri yalnızca geç Klasik sanat ve edebiyatta bulunur.
  • MÖ 4’üncü yüzyıldan kalma bir Makedon mozaiği, dişi Sentorlar’ın en eski örneklerinden biridir ve Romalı şair Ovid, başka bir dişi Sentor olan Hylonome’un varlığından bahseder.
  • Sentorlar’ın gerçekte bir kökeni olabilir; Teselya’da at sırtında boğa avlama geleneği vardı ve Sentor kelimesinin kendisi aslında boğa öldüren anlamına geliyordu.
  • En yaygın teori, Sentorlar’ın, ata binmeyen bir kültürün, ata binen insanlarla temasa geçen ilk birleşmesinden geldiğidir.
  • Sentorlar efsanesi Roma mitolojisi boyunca devam etti. Hatta Orta Çağ’da da var oldu.

Çeviren: Irmak Nisa Babaoğlu

Düzenleyen: Oğuzcan Balyemez

Kaynak: Greekgodsandgoddesses

Leave a comment