Olimpiyatların kökeni ve tarihi

Olimpiyatların kökeni ve tarihi

Olimpiyatların kökeni Antik Dönemin de ötesine uzanmaktadır. Olimpiyatlar o dönemde dini bir şölen olarak kabul edilirdi.

Olimpiyatların tarihi Antik Çağa, kazananların listesi M.Ö.776’ya kadar uzanmaktadır. Antik Yunan’da, Olimpiyat kavramı bir zaman ölçüsüydü. O dönemde “Olimpiyat” dört yıllık bir süreyi ifade ederdi ve Olimpiyat Oyunları ile aynı anlamda kullanılmazdı. Duden1 tarafından kabul gören anlam ise ikinci anlamdır. Bu zaman ölçüsü, ismini ev sahipliği yaptıkları Olympia’dan alan Olimpiyat Oyunları ile başlamıştır.

Dini şölenden yasaklara

Olimpiyat Oyunları; Delphi’deki Pythian, Nemea’daki Nemean ile Korint Isthmus’taki Isthmian Oyunlarını içeren Panhellenic2 Oyunlarının bir parçasıydı. Müsabakalar Yunan tanrılarının onuruna yapılırdı.

Başlangıçta, koşu disiplinlerinde stadyum mesafesi üzerinde yalnızca bir yarış vardı. Oyunlar zamanla daha çok önem kazandı. Tanrıların babası Zeus ve ilahi kahraman Pelops’un onuruna bir tür dini şölen olarak görüldüğü için, spor unsuru geri planda kaldı.

Oyunlar, sporcuların Zeus Tapınağı’na taşınmasıyla başladı. Burada sporcular kurallara uymaya yemin etmeliydi. Kazananlar el üstünde tutularak şiirlerde veya heykellerde ölümsüzleştirildi. Antik çağın en ünlü Olimpiyat sporcusu, güreşçi Milon von Kroton’du.

Kadınların katılımına izin verilmedi ve ancak galip atların sahipleri olarak onur elde edebildiler. Dövüşçülerin ölümü göze almaları gerektiği için, antik dönemin oyunlarını bugün baktığımızda oldukça vahşi olarak kabul edebiliriz.

Romalılar M.Ö. 148’de Yunanistan’ı ele geçirdiğinde, Olimpiyat Oyunlarının panhellenik karakteri yok oldu. O zamandan itibaren, Yunan olmayan sporcuların da katılımına müsaade edildi.

393 yılına gelindiğinde Olimpiyat Oyunlarının da içinde bulunduğu putperest törenler, Roma İmparatoru I. Theodosius tarafından yasaklandı. Fakat, Olympia’da faaliyetlere devam edilse de II. Theodosius, oyunları 426’da bu sefer kesin olarak yasakladı.

Olympia Tempel

Ayrıca yarışmaların 6. yüzyıldaki doğal afetlerin dini mekanları tahrip edene kadarki süreçte gizlice yapıldığına dair kanıtlar bulundu.

Olympia: Zeus Tapınağı

Palepones Yarımadası’nın kuzeybatısında yer alan Olympia, antik oyunlara ev sahipliği yaptı. Tapınak M.Ö. 11. yüzyılın ortalarında inşa edildi, M.Ö. 7.yüzyılın başına kadar da müsabakalar düzenli olarak yapıldı.

551’deki bir deprem tapınağı yerle bir etti ardından gelen taşkın, tapınağı çamur ve moloz altına hapsetti. Süregelen taşkınlar, 7. yüzyılın başlarında yerleşimin tamamen terk edilmesine neden oldu. Olympia’nın önemli yapıları Zeus Tapınağı, Hera Tapınağı ile Stadyumdu.

olimpiya

Modern gelişmeler

Olimpiyat fikri tamamen kaybolup gitmemişti. Farklı öncüler oyunların küllerinden doğması için çabaladı. Örnek vermek gerekirse, İngiltere’de Cotswold Olimpiyat Oyunları ilk kez 17. yüzyılda gerçekleşti. Fransa’da, 1796’dan 1798’e kadar her yıl Olympiades De La Républiques düzenlendi.

Günümüze kadar Wenlock Olympian Society Annual Games olarak düzenlenen Wenlock Olympian Games, İngiliz Kontluğunda ortaya çıktı ve oyunların başkanı 1866 yılında ulusal oyunları Londra’da düzenledi.

Olimpiyat Oyunlarının yeniden doğuşuna olan ilgi, devrimden3 sonra tekrar Yunanistan’da uyandı.

Olimpiyat, küllerinden yeniden doğuyor

1766’da Olympia’nın spor ve tapınak yapıları yeniden gün yüzüne çıkarıldı. Kısa bir süre sonra, Alman Arkeolog Ernst Curtius’un önderliğinde kazılar başladı. Olimpiyat düşüncesinin yeniden doğmasına olan istek ve ilgi gittikçe yayıldı.

Fransız Baron Pierre de Coubertin, spor derslerinin okullara girişi için çaba gösterdi. Buna ek olarak, gençlerin yarışmalarda boy ölçüşmeleri, fakat bunu savaş alanına taşımamaları gerekiyordu. Olimpiyatların yeniden doğuşuyla bu ulaşılabilir görünüyordu.

Pierre de Coubertin

Fransız Baron Pierre de Coubertin’in Wenlock Olympian Games’i ziyaret etmesi, olimpiyatların tekrar başlamasını büyük ölçüde güçlendirdi. Farklı ev sahibi ülkeler arasındaki rotasyon ilkesini ekledi ve 1894’te Paris’te bu fikri sundu. Bu, ilk Olimpiyat Kongresi olarak tarihteki yerini aldı.

Kongrede, 1896’da gerçekleşecek modern oyunların ilk ev sahibinin Atina olması kararlaştırıldı. Oyunları organize etmek için Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC)4 kuruldu.

olimpiyat

Modern Çağın ilk olimpiyatı oldukça başarılı geçti. Az katılımcıya rağmen, oyunlar büyük bir olaydı. Bu başarının ardından Yunan yetkililer oyunların gelecekte de Yunanistan’da gerçekleştirilmesini önerse de IOC oyunların her seferinde başka bir ülkede düzenlenmesi ilkesini benimsemeye devam etti.

Krizde Olimpiyatlar

Ancak bundan sonra olimpiyat hareketi bir kriz batağının içine düştü. 1900 ve 1904 Oyunları aynı anda dünya sergilerine gömüldü. Oyunlar o kadar kötü organize edilmişti ki neredeyse hiç takip edilmedi.

Atina’daki 1906 ara oyunlarda spor ön plana çıkarak tekrar önem kazandı. Bu nedenle, ara oyunlar bugün dahi olimpiyat fikrinin kurtuluşu olarak görülüyor.

Değişiklikler ve varyasyonlar

IOC, spor branşlarının sayısını artırmak ve kış sporlarını da dahil etmek istiyordu. 1921 yılında yapılan Olimpiyat Kongresi’nde “Uluslararası Kış Sporları Haftası” düzenlenmesine karar verildi. Organizasyon, Chamonix’te yapıldı ve büyük bir başarı ortaya koydu.

Kış Oyunları

Böylelikle IOC bunu 1925’te, geriye dönük ilk kış olimpiyatları olarak kabul etmeye karar verdi. Gelecekte, kış olimpiyatları da yaz oyunlarıyla birlikte aynı yıl yapılacaktı. Buna karşın 1986’da 1994’ten itibaren kış oyunları için ayrı bir dört yıllık döngünün başlatılması kararlaştırıldı.

İlki 1960 yılında organize edilen Paralimpik Oyunların5 ardından, 1988 olimpiyatları ile birlikte ev sahibi ülke hem Paralimpik Oyunlarına hem de Olimpiyat Oyunlarına ev sahipliği yapmaya başladı.

Zihinsel engelli sporcular için Özel Olimpiyatlar, işitme engelliler için Deaflympics ile genç sporcular için Gençlik Oyunları da mevcut diğer olimpiyat varyasyonlarıdır.

Çevirmenin notu

Almanca Bir Sözlük

2 Tüm Yunan kökenli insanları bir araya getirmeyi amaç edinen ideolojik görüş

3 Yunan Devrimi (1821-1829)

4 International Olympic Committee

5 Engelli sporcular için düzenlenen olimpiyat oyunları

Yazar: Anouk Steiner

Kaynak: Nau.ch

Çeviren: İsmail Çiçek

Düzenleyen: Seda Nur Çifçi

Leave a comment