İkinci Dünya Savaşı esnasında Müttefiklerin ve işgal altındaki Avrupa’dan kaçan sürgün hükümetlerin temsilcileri, savaş sonrası Nazi liderlerine gösterilecek muamele üzerine tartışmak için pek çok kez toplandı. Şubat 1945’te Roosevelt, Churchill ve Stalin Yalta’da görüşüp İkinci Dünya Savaşı sona erdiğinde Mihver liderlerini yargılama kararı aldı. Ağustos ayında Müttefikler, savaş suçlularını yargılayacak bir Uluslararası Askeri Mahkeme kurulmasını sağlayan Londra Anlaşması’nı imzaladı.

Amerikalı, Sovyet, İngiliz ve Fransız hakim ve savcılar Nürnberg’de bir araya gelip üst düzey Nazileri üç farklı suçlamayla yargıladı; barışa karşı suçlar, savaş suçları (bunlara cinayet, sivil nüfusa yönelik insanlık dışı davranış yahut köle işçi kamplarına sürgün, rehine öldürme ve yağma da dahil) ve insanlığa karşı suçlar, yani sivil nüfusların katli, kırımı, köleleştirilmesi ve sürgün edilmesi.

19 Ekim 1945’te sanıklar hakkında soruşturmalar açıldı ve bir yıl sonra, 1 Ekim 1946’da hükümleri verildi. Yirmi iki sanıktan on iki tanesine idam cezası verildi.

1946-49 yılları arasında Nürnberg’de on bir dava daha görüldü. Bu davalarda Müttefikler Nazi doktorlarını, Einsatzgruppen* komutanlarını, Reich Adalet Bakanlığı kurmaylarını, Özel Nazi Mahkemeleri yargıçlarını ve Nazi partisinin başka üst düzey üyelerini yargıladı.

Soruşturmalar Nazi Almanyası’nın eşi benzeri görülmemiş insanlık dışı hareketlerinin bir çok örneğini ortaya koydu. Kasım 1945’te Amerikalılar, kurtarılan ülkelerde Müttefik fotoğrafçıları tarafından çekilen fotoğraflardan oluşan bir film görüntüledi ve Şubat 1946’da Rus savcılar, kanıt olarak Almanlardan ele geçirilen görüntülerin de bulunduğu 45 dakikalık bir film sundu. İki film de Nazi vahşetini fazlasıyla ayrıntılı bir şekilde gözler önüne serdi. Bunlara ek olarak, soruşturmanın Fransız aşamasında Fransız gazeteci Marie Claude Vaillant-Courturier, Auschwitz vahşetiyle ilgili görgü tanıklığı yaptı.

Mahkeme çeşitli durumlarda Nazi Almanyası’nın Yahudi karşıtı politikasını ele aldı. Yahudilere yönelik zulme dair 800’ün üzerinde belge ve 30’dan fazla görgü tanığı ifadesi elde edildi. Bu tanıklardan Yidiş şairi Abraham Sutzkever Vilna gettosundaki Yahudilerin ızdırap hakkında ifade sundu. Bunların yanında SS subayı Dieter Wisliceny ve Auschwitz amiri Rudolf Höss Nihai Çözüm’ün ortaya çıkışı hakkında ifade verdi. Yahudilere karşı işlenen suçlar diğerlerinden ayrı ele alınmadı ve Nazilerin Yahudi karşıtı politikasının çıkarcı gerekçelerle; Alman toplumunun topyekun kontrolünü ele geçirmek ve Müttefik ülkelerin hükümetleriyle nüfuslarının arasını açmak amaçlı uygulandığı sonucuna ulaşıldı.

 

Çevirmenin Notu:

  • Einsatzgruppen: Nazi Almanyası’nda işgal altındaki bölgelerde ev ev gezerek Yahudileri, Romanları ve Komünistleri arayıp öldüren, Heinrich Himmler komutasındaki seyyar infaz birlikleri.

Çevirmen: Yunus Bahtiyaroğlu

Kaynak: Yad Vashem