Nükleer silahsızlandırma için Hiroşima ve Nagazaki’de hayatta kalanlar nasıl teşkilatlandı?

Nükleer silahsızlandırma için Hiroşima ve Nagazaki’de hayatta kalanlar nasıl teşkilatlandı?

Onlar hem tarihin ilk ve tek atom bomba saldırısında hayatta kaldılar hem de korkunç nükleer savaş hakkında dünyayı uyarmak için gizli bir görev yaptılar.

Tarihin en ölümcül atom bombasından hayatta kalanlardan Setsuko Thurlow’un nükleer silahlara karşı olmasının geçerli bir sebebi vardı.

1945 6 Ağustos sabahında 13 yaşındaki Thurlow Japonya’nın savaş zamanı kodunun kırılmasına yardım etmek için işe alınan diğer kızlarla birlikte Hiroşima’daki bir askeri ofise rapor verdi. Konuşan subayı dinlerken pencerenin dışından bir ışığın parladığını gördü ve onu havaya fırlatan patlama gerçekleşti. Pencereye ulaştığında bulunduğu binanın parçalarının altında kıpırdayamaz haldeydi.

Thurlow bilim dergisine göre yaklaşık 90.000 ve 120.000 insanı öldüren 2. Dünya Savaşı’nda Hiroşima’ya atılan ve Amerika’ya ait olan atom bombasından hayatta kalanlardan biriydi. Çalıştığı askeri ofis bombanın çarptığı yerden 2 kilometre daha az bir mesafedeydi. Üç gün sonra Amerika yine yaklaşık 60.000 ve 70.000 insanı öldüren ikinci bir atom bombasını Nagazaki’ye fırlattı.

İki bomba saldırısı, geride sert travmalar, kalıcı sağlık problemleri, fiziksel yaralanmalarla birlikte hayatta kalan yüzlerce, binlerce insan bıraktı. Gelecek on yıl içerisinde bomba tarafından etkilenen insanlar ya da bunlardan bazıları Hibakuşa’lar (Hiroşima ve Nagazaki’de sağ kalanlara verilen isim) yaşamlarını sert bir şekilde alt üst eden silahları kınamak için dünyayı dolaşarak ses getiren aktivistler oldular. Hep birlikte Birleşmiş Milletler Antlaşmasının tanıtılmasına yardımcı oldular ve 2017 Nobel Barış Ödülü’nü kazandılar.

Dünya ile hikayelerini paylaştılar

7 Eylül 1945: Amerika Hiroşima’ya (Japonya) atom bombasını attıktan sonraki gün sadece ayakta kalan yapılardan birinin görüntüsü. Bina ayrıca Genbaku Kubbesi olarak bilinir şimdi ise Hiroşima Barış Anıt Parkı’nın ortasını süsler.

Thurlow, 1954 yılında Virginia’daki bir üniversiteye gitmek için Amerika Birleşik Devletleri’ne geldiğinde nükleer silahlara karşı kamuoyu önünde konuşmaya başladı. Yerel muhabirler Pasifik’te bir Japon balıkçıyı radyasyon zehirlenmesi vererek öldüren ABD hidrojen bombası testine tepkisini sordu. Thurlow “Çok kızgınım” dedi. Onun cevabı gazetede yayımlandığında “Japonya bombalanmayı hak etmişti” gibi ya da Japonya’ya geri dönmesini söyleyen nefret içerikli postalar almaya başladı.

Thurlow ters tepkiler karşısında şok olmuştu ve nükleer silahların korkunç etkileri hakkında açıkça konuşmaya karar vererek eleştirmenlere seslendi. “Hiroşima’dan sağ kurtulan biri olarak bilginin benzer bir şeyin tekrar olmasını engelleyebilmesi için bunu dünyaya anlatmaya devam etmek benim ahlaki sorumluluğumdur.” dedi.

Şu an 90 yaşında olan Thurlow o gün binanın enkazlarından kaçıp kurtulduğu zamanı nasıl anımsadığını dünyanın her yerinde anlattı. Organları iflas eden ve ciltleri sarkmış insanlar gördü. Ailesinden birçok kişi hem ilk patlamada hem de radyasyon salımından hastalanarak hayatını kaybetti.

Dünya ile bu detayları paylaşmak Hibakuşalar için akla hayale gelmez bir şekilde acı verici olabilir. Nükleer silah karşıtı bir aktivist olan ve Nagazaki bombalamasından kurtulanlardan biri için hikayesini anlatmak bombanın onu nasıl sakatladığının grafik resimlerini paylaşmak demekti.

Sumiteru Taniguchi Amerika Nagazaki’ye atom bombası attığı zaman 1945 9 Ağustos’ta daha 16 yaşındaydı. Şehirde bomba patladığı zaman bisikletiyle postaları teslim ediyordu. Büyük patlama onun belinden itibaren cildini soyarak yere hızlıca savurmuştu. Üç buçuk yıldan fazla bir süre hastanede kaldı ve iki yılını doktorların yaralarını ve ortaya çıkan enfeksiyonları tedavi etmeye çalışmasıyla karnının üzerinde yatarak geçirdi.

Önümüzdeki on yıl içinde 2017 yılında 88 yaşında kanserden ölen Taniguchi nükleer silahların ortadan kaldırılmasını savunmak için kendi hikayesini kullandı. 2010 Birleşmiş Milletler Nükleer Silahlar Konferansı’nda fikrini desteklemek için atom bombasının sırtına ne yaptığının grafik resimlerini gösterdi.

Nükleer silahların sonu için çağrı

Atom bombasından hayatta kalan Setsuko Thurlow New York’ta 2017 28 Mart’ta Birleşmiş Miletler merkezinde Nükleer Boykot Antlaşması sırasında konuşuyor.

Thurlow, Taniguchi ve diğer Hibakuşalarla Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması’nın savunulmasında önemli bir rol oynamıştır. Birleşmiş Milletler 2017’de Taniguchi’nin ölümünden bir ay önce antlaşmayı kabul etti. Sonraki yıl Thurlow nükleer silahların feshi için uluslararası kampanya namına Nobel Barış Ödülü’nü kabul etti.

Haziran 2022 itibariyle 66 bağımsız devlet Birleşmiş Milletler Antlaşması’nı imzalamış ve onaylamış veya 2021’de yürürlüğe girdikten sonra kabul etmiştir. Tanınmış Hibakuşalar antlaşmayı imzalamayı reddeden diğer 8 nükleer güçleri ve Amerika’yı eleştirdi. Thurlow Amerika’yı bastırmak için antlaşmayı imzalamayan ve nükleer silahları olmayan Japonya’yı da eleştirdi. Nükleer silahların korkunçluğunun ilk tanıkları olduğu gibi Hibakuşalar nükleer silahlara karşı güçlü bir ses oldular. Hibakuşalar da dahil olmak üzere birçok aktivist atom silahlarının dünya için neden bu kadar ciddi bir tehdit olduğunu insanlara hatırlatacak kişilerin artık etrafta olmadığı için gelecek hakkında endişelendiklerini belirttiler.

2017 yılında nükleer silah karşıtı harekât iki aktivist kaybetti. Hem Taniguchi hem de Hiroşima saldırısından kurtulan ve diğer kurbanların tedavisine yardımcı olan ayrıca nükleer silahların etkisi hakkında uluslararası düzeyde konuşmuş olan Doktor Shuntaro Hida hayatını kaybetti. Bomba patladığında Hiroşima’da üniversite öğrencisi olan aktivist Sunao Tsuboi 2021’de 96 yaşında öldü.

Taniguchi ölmeden önce “Atom bombasından hayatta kalan kimse kalmadığı zaman Dünya’nın başına gelecek şeyler hakkında endişeliyim” dedi.

Yazar: Becky Little

Çeviren: Neslişah Çitak

Düzenleyen: Seher Akbatur

Kaynak: History

Leave a comment