Mercanlara çeşitli renkler kazandıran pigmentler aynı zamanda mercanları güneşten korur ve deniz yosunlarını (algler) evlerinde hissettirecek ortamı sağlar.

Pastırma sıcaklarından sonra, Pasifik Okyanusu’ndaki Yeni Kaledonya’da fotoğraflanan Acropora mercanlarında olduğu gibi, bazı mercanlar ağarmak yerine parlak tonlara bürünürler. Yapılan bir çalışmada, hücrelerinde yaşayan yararlı algleri kaybettikten sonra mercanların pigment üretimini artırdığı bulundu.

Bazı mercanlar için parlak olmak, “mercan ağarması” olarak tanımlanan mercan resiflerinin beyaz yosunla kaplanmasına karşı mücadelelerinin bir parçası olabilir.

Normalden daha yüksek seyreden okyanus sıcaklıkları, bazı mercanların ağarmasına ve hücrelerinde yaşayan yararlı algleri kaybetmesine sebep verebilir. Bu algler mercanların beslenmesine yardımcı olur ve renk almalarında rol oynar. Böylece ağarmış mercanlar kemik beyazı rengini alabilir ve hayatta kalmak için mücadele edebilir. Ancak bazı mercanlar ağardığında, neon tonlarını kırmızıdan maviye ve mora çevirirler.

Yeni bir çalışma, bu göz alıcı renklerin, mercanların ağarmadan kurtulmasına ve simbiyotik ortaklarıyla yeniden bir araya gelmesine yardımcı olabilecek bir tepkinin parçası olabileceğini gösterdi.

Singapur Ulusal Üniversitesi’nde deniz biyoloğu olan Elena Bollati, “Bu adeta bir görsel şölen ancak renkli ağarmanın nasıl ve neden gerçekleştiğine dair çok az bilgiye sahip olmamız şaşırtıcı.” dedi.

Formun Altı

Bazı araştırmacılar, alglerin kaybolmasıyla birlikte, beyazlaşan mercanların canlı doğal renklerinin parladığından şüpheleniyorlardı. Ancak yeni bir çalışma bu duruma farklı bir açıklama getiriyor. Bollati ve çalışma arkadaşları, 21 Mayıs tarihinde Current Biology’desundukları makalelerinde, laboratuvarda, belirli ışık dalga boylarının, mercanları güneşten koruyan ve algleri evlerinde hissettirecek ortamı sağlayan pigmentlerin mercan üretiminde bir artışa neden olduğunu bildirdiler.

Cambridge Üniversitesi’nde mercan resifleri üzerine çalışan Daniel Wangpraseurt, “Bu araştırma mercanların bazılarının kendilerini gerçekten inanılmaz şekillerde korumaya çalıştığını gösteriyor.” yorumunda bulundu.

Okyanuslardaki ağarma olaylarıyla ilgili 2010 yılından 2019 yılına kadar sürdürülen bir araştırma, bazı mercanların neon renklerinin sıcak suların yarattığı uzun süreli pastırma sıcaklarını veya kısa süreli ani sıcaklık artışının neden olduğu hafif ısı geriliminin bir sonucu olduğunu ortaya koydu. İngiltere’deki Southampton Üniversitesi’nde çalışan Bollati, çoğu zaman, renklerin ortaya çıkışının ısı gerilim olaylarından iki ila üç hafta sonra olduğunu dile getiriyor.

2010 yılında, Filipinler’deki Acropora mercanları, su sıcaklıklarının üç hafta boyunca mercanların ağarma eşiğinin biraz üzerinde seyretmesinden sonra adeta bir renk karnavalı düzenledi. Hafif düzeydeki sıcaklık artışı mercanları öldürmedi ancak aynısını çok yüksek sıcaklıklar için söylemek mümkün değil. Sıcaklıkların gittikçe yükselmesiyle birçok mercan öldü.

Bilim insanları laboratuvar ortamında mercan kolonilerini düşük sıcaklık artışına maruz bırakarak hafif ağarmayı elde ettiler. Ekip ısıyı arttırırken, hücrelerdeki belirli bir dalga boyu altında yaydıkları kırmızı ışık tarafından tespit edilen alglerin miktarı düştü. Isı geriliminden birkaç hafta sonra, mercanlarda floresan seviyesi yükseldi. Floresan atomlar ışığı emip yansıtarak onlara renk veren pigmentlerdir. Bilim insanları ayrıca beslenmedeki dengesizliklerin renkli ağarmaya neden olabileceğini kanıtladı.

Ekip, mercanların alglerini kaybettikten sonra, güneş ışığında maviye fazla maruz kalmanın pigment üretimindeki bu artışta rol oynayabileceğini buldu. Sağlıklı, ağarmamış mercanlar, güneş ışığının bir kısmını emmek için alglerin pigmentlerine güvenir. Algler olmadan, mavi dalga boyları da dahil olmak üzere daha fazla ışık, mercanların iskelet yapısının içine girebilir. Bu tamamlayıcı etki, mercanların canlı dokusunun ışığa maruz kalmasını arttırır.

Araştırmalar, mavi bir ışık bombardımanının ağarmış mercanların kendi koruyucu pigmentlerini dışarı pompalaması için harekete geçirdiğini gösterdi.  Bilim insanları ayrıca mercanların canlı renklere sahip alanlarının az pigmentli alanlara göre simbiyotik alglerini daha hızlı bir şekilde geri kazandığını gözlemlediler.

Araştırma ekibinden Southampton Üniversitesinde deniz biyoloğu olarak çalışan Jörg Wiedenmann, mercanların direnmek için bu kapasiteye sahip olduğunu söylüyor. Ağardıktan sonra mercanlar yok olmaya mahkum kalmıyorlar. Ancak, uzun vadede hayatta kalmalarının, iklim değişikliğini sınırlamak için harekete geçen insanlara bağlı olduğu konusunda da bizleri uyarıyor. Widengmann, böylece mercanların başa çıkabileceklerinden daha fazlasıyla karşılaşmak zorunda kalmayacağının altını çiziyor.

Yazar: Carolyn Wilke

Çevirmen: Sevgi Ç. Çelik

Düzenleyen: Yaren Kardelen Budun

Kaynak: Science News