İtalya’da kendi güneşini yaratan bir şehir: Viganella

İtalya’da kendi güneşini yaratan bir şehir: Viganella

Yılın üç ayı karanlığa hapsolan, dağlarla çevrili Viganella şehri bu sorununa yaratıcı bir çözüm buldu.

Her yıl üç ay boyunca Güneşin doğmadığı bir şehir hayal edin. Gözünüzün önüne muhtemelen evlerden gelen ışıkların hiç sönmediği ve insanların düşük serotoninlerini yükseltmek için ışık tedavisine başvurduğu İskandinavya, Rusya ya da Alaska’dan kış manzaraları gelmiştir. Halbuki çok daha alçakta, İsviçre ile İtalya sınırında yer alan Viganella’da da durum çok farklı değil. Konumu dağlarla çevrili bir vadinin kenarında olduğundan dolayı güneş ışığı alamayan şehir, her yıl kasımdan şubata kadar karanlık içinde kalıyor.

Şehrin 13.yy’a kadar uzanan tarihi arşivlerine göre, yerel nüfusun karanlıkta geçirdiği toplam süre 800 kış ayından fazla ediyor. İnsanlar her yıl son gün batışını 11 Kasım’da ve sonraki gün doğumunu da ancak 2 Şubat’ta görebiliyor. O gün şehirliler geleneksel kıyafetlerini giyip pagan geleneğinden gelen ayinlerle gün ışığının dönüşünü kutluyor.

Şehir merkezlerine uzak olduğundan dolayı Alp Vadilerinde olduğu gibi Viganella’nın da nüfusu 20.yy’da azalmaya başladı. Bugün şehir sadece 163 nüfuslu bir yer haline geldi. Tabii, uzun ve karanlık geçen kışlarıyla tanınan bir yerde nüfusun artmaması çok doğal.

1999 yılında mimar Giacomo Bonzani kilisenin duvarlarına bir güneş saati yapmayı teklif etti; ancak dönemin belediye başkanı Franco Midali teklifi reddetti. Bunun yerine Bonzani’den imkansızı gerçekleştirmesini istedi: 83 gün dağların ardında kalan Viganella’ya Güneşi geri getirmesini söyledi. Bunu da şehre nazır tepelerin birine ışığı bölgeye yansıtması için devasa bir ayna yerleştirerek yapacaktı.

Kış gündönümünde yansıtılan ışınlar. Resim: Angela Larcher

Nihayet 17 Aralık 2006 tarihinde yaklaşık 100.000 avroluk bir yatırım sayesinde Bonzani mühendis Gianni Ferrari’nin yardımıyla aynayı tasarladı. 8×5 metre boyutlarındaki ayna kendisini döndürerek Güneşin gökyüzündeki yönünü takip etmesini sağlayan bir yazılım aracılığıyla günde altı saat boyunca Güneş ışınlarını yansıtabiliyor.

Yansıtılan ışınlar Güneş ışınları kadar güçlü olmasa da şehrin ana bölgesini ısıtmaya ve evlerin içine az da olsa doğal ışık sağlamaya yetiyor. Yalnızca kışın kullanılan ayna yılın geri kalanında kapatılıyor.

Silvia Camporesi, Viganella aynası Güneş ışınlarını yansıtıyor, 2020. Fotoğraf sanatçının ve z20, Roma galerisinin izniyle yayımlanmıştır.

İtalya’nın sıra dışı hikayeleri ile uzak diyarlarıyla ilgilenen multimedya sanatçısı Silvia Camporesi 2020’de Forzare il paesaggio projesi kapsamında Viganella’yı ziyaret etmeye karar verdi ve şunları söyledi: “İki saat süren yürüyüşün ardından aynayı bulabildik. Köyün arkasındaki dağın tepesinde ıssızlığın ortasında tüm heybetiyle yükseliyordu. Onu yakından görebilmek için drone ile filme aldık. Yakınına gitmek çok zordu çünkü eğimde kalıyordu ve ışınları kör ediciydi.”

Her ne kadar pratik amaçlar için tasarlanmış olsa da aynanın şiirsel bir yanı da var. Eski belediye başkanı Midali 2008’de yaptığı bir röportajda “Projenin ardındaki fikir bilimsel değil ama insancıldı. Amaç kış aylarında soğuk ve karanlıktan ötürü kapanan şehirde insanların sosyalleşmesini sağlamaktı” demişti.

Şehrin farklı yerlerinden Güneşin yansıması. Silvia Camporesi, Viganella aynası Güneş ışınlarını yansıtıyor, 2020. Fotoğraf sanatçının ve z20, Roma galerisinin izniyle yayımlanmıştır.

Viganella’nın başarısı dünyanın diğer şehirlerine de esin kaynağı oldu. Bir grup mühendisin aynayı incelemek üzere Viganella’ya gelmesi ve fikri Norveç’e taşımasının ardından 2013’te benzer bir ayna Norveç’in Rjukan köyüne de kuruldu.

Bu buluş İzlanda’da çok dar bir fiyortta bulunan ve yazın bile çok az güneş alan Seydisfjördur köyü için de yararlı olabilir. 2008’de vatandaşlar çalışma saatlerinden sonra biraz olsun Güneşten faydalanabilmek için hükumetten saatleri yazın iki saat ileri almasını istedi ancak şimdiye kadar taleplerine bir karşılık verilmedi.

Tarih Siraküza’da Roma gemi filosunu yakmak için tasarlanan ve sonradan modern uzay teleskoplarında kullanılmış olan Arşimet aynası ve daha nice güneş aynalarına sahne olmuş olsa da Viganella projesi bunların yanında eşsiz ve daha estetik kalıyor. Vatandaşlar gelecek nesiller için bu yapay Güneşin tadını çıkarmaktan çok memnun.

Yazar: Giacomo Raffaelli

Fransızcaya Çeviren: Sandra Proutry-Skrzypek

Çeviren: Zeynep Hayal Erdoğan

Düzenleyen: Elif Rana Yılmazlar

Kaynak: Vice

Leave a comment