İmar projesi “Türkiye’nin Maldivleri”ne zarar verecek mi?

İmar projesi “Türkiye’nin Maldivleri”ne zarar verecek mi?

Turkuaz suyu ve beyaz plaj kumundan dolayı Türkiye’nin Maldivleri olarak söz edilen Salda Gölü devam eden bir imar projesinden dolayı şu an tartışmaların odağında. Burdur ilinin güneybatı bölgesinde korunan bir bölge olan Göl, bilim insanlarının ve şehir yerlilerinin, bu imarın gölün sularına ve plajının rengine zarar verirken gölün seviyesini azaltacağı konusunda uyardığı bir milli parka ev sahipliği yapacak.

Türkiye’de 184 metre ile en büyük derinliğe sahip olan Salda, oligotrofik; yani düşük tuz sevisiyle oldukça alkalinitedir. Milli bir parka ev sahipliği yapacak olan Göl ve çevresi birçok balık türüne, foklara, tavşanlara, yaban domuzlarına ve 110 farklı kuş türüne ev sahipliği yapmaktadır.

A picture containing outdoor, sky, water, nature

Description automatically generated

Salda Gölü’nün şuanki hali (Telif hakkı: Kadir Durmuş)

Şubat 2019 ayında Burdur’da yaptığı konuşmada Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 300.000 metre kareli “millet bahçesinin” gölün çevresine yaptırılacağını açıklamıştı. Açıklama geniş çapta eleştiri aldı ve Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum’un halkın güvencesini kazanmak için çalışmalara başlamasına yol açtı.

Temmuz 2019 ayında Anadolu Ajansı’na verdiği röportajda Kurum, “Projemiz, herhangi bir yapılaşma olmadan Salda Gölü’nü koruyacak,” dedi: “Bölgeye tek bir çivinin bile çakılmaması için çalışmayı titizlikle yürütüyoruz”

Ancak, açıklamadan bu yana gölün çevresindeki bölgede bir restoran, alışveriş standları, bir mescit ve bir büfe dahil olmak üzere birçok bina inşa edildi. Inside Turkey’in yerlilelerle olan röportajına göre, imar başladığından beri daha endişe verici olan şey kumun kararmaya başlaması ve göl sularının çamurlaşmasıdır.

Salda’nın bulunduğu bölgede yer alan Yeşilova ilçesinde uzun zamandır yaşayan bir yerli olan Emine Kıyak iki yıldır gölün girişinde stand açarak plaj eşyalarının yanı sıra lavanta ürünleri de satıyor. Inside Turkey ile olan röportajında imarın, suyun ve kumun rengini değiştirdiğinden beri ziyaretçi sayılarında düşüş olduğunu belirtti.

A picture containing outdoor, person

Description automatically generated

Emine Kıyak (Telif Hakkı: Kadir Durmuş)

Kıyak, “İşimizin kötü etkilenmemesi imkansız,” dedi. “Doğal güzelliği mahvettiler. Millet Bahçesi’nin nasıl bir şey olacağını göreceğiz ama bu projeye karşıyım.”

Türkiye Tabiatını Koruma Derneği üyesi ve deniz biyoloğu olan Erol Kesici, gölün, hükümetin sözde çevreyi koruma amaçlı turizmi canlandırma isteğinden zarar gördüğünü söyledi.

Kesici, “Havzanın bilime aykırı bir şekilde kullanılması, gölün su kalitesinin yanı sıra ekolojik yapısına da ciddi bir şekilde zarar vermiştir,” dedi.

Kesici, “Gölün aşırı kullanımı ve peyzaj çalışmaları, turkuaz renkli su renginin değişmesine, beyaz kumun kararmasına ve biyomineraliasyon tepkimelerin zarar görmesine sebep olup kirliliği arttırmıştır,” dedi ve biyolojik çeşitliliğin bozulmasına sebep olduğunu da ekledi.

30 yıldır Salda Gölü’nde araştırma yapıldığını söyleyen Kesici, mevcut hükümetin yaklaşımı göz önüne alındığında doğal alanın eski haline dönmesinin imkansız olduğunu söyledi.

Kesici, “Hassas ekolojik yerleri eski haline çevirmek oldukça zor. Bilim doğru söylüyorsa, uzun zaman alacak olsa bile gölü eski haline çevirmek mümkün. Göl ile ilgili koruyucu düzenlemeler ve mevzuatlar uygulanmalı. Gölün uluslararası düzeyde korunması sağlanmalıdır,” dedi.

İmarın durdurulmasına yönelik bir davaya katılan Münip Ermiş, bu planların, proje ihaleye açıldığında resmi olarak onaylanmadığını söyledi.

Ermiş, ihaeleyi alan kişinin 18 ay boyunca isminin açıklanmadığını ve mahkemeye bile sunulmadığını, bunun da resmi bir ihale belgesi olmadığı için mahkemenin davayı reddetmesiyle sonuçlandığı sözlerini ekledi.

A couple of men posing for a picture in front of a crowd

Description automatically generated with medium confidence

Avukatlar, Mustafa Şahin (soldaki) ve Münip Ermiş (sağdaki) (Telif hakkı: Salda Gölü Koruma Derneği)

İmarın iptaline yönelik ikinci bir davayı mahkeme gerekçe göstermeden reddetti. Karara itiraz dilekçesi Konya adliyesinde hala sonuç beklemektedir.

Salda Gölü’nü Koruma Derneği başkanı Gazi Osman Şakar, davada itiraz dilekçesini veren beş yerliden biri olarak yer almakta. Dernek, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’nin (TMMOB) Haziran 2020’de yayınladığı bir raporun sonuçlarına sık sık atıfa bulunuyor.

Şakar, “Bu raporu, Isparta İdare Mahkemesi’ne ve Burdur Valiliği dahil olmak üzere birçok başka yere sunduk. Bu bize gerçekten koz verdi,” dedi.

İhale Temmuz 2019’da imzalandı ve Millet Bahçesi’ndeki yapılaşma Mart 2020’de başladı ve pandemi kısıtlamalarının fırsata dönüştürüldüğünü ekledi.

A picture containing outdoor, sky, nature, promontory

Description automatically generated

Salda Gölü’nün şuanki hali (Telif Hakkı: Salda Gölü Koruma Derneği)

“12 ve 13 Eylül’de Salda Gölü’ndeki Beyaz Adalar’dan beyaz kum aldılar ve halk plajına taşıyıp yaydılar,” dedi. “Bunun hakkında Nisan 14’te basın açıklaması yaptık ve halkın protestosuna yol açan kanıtları sosyal medyada yayınladık.”

Halkın tepkisi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Türkiye Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın (TOKİ) ortak açıklama yapmasına sebep oldu.

Şakar, “Kumun taşınması hakkında bir şey bilmediklerini iddia ettiler ve tüm bunlar için müteahhiti suçlamaya çalıştılar. Büyük kamyonlarla taşıdıkları kumlar el arabalarıyla geri getirildi,” dedi.

A person sitting at a desk

Description automatically generated with medium confidence

Yeşilova Belediye Başkanı Mümtaz Şenel (Telif Hakkı: Kadir Durmuş)

Muhalif Cumhuriyet Halk Partisi üyesi Yeşilova belediye başkanı Mümtaz Şenel Salda Gölü’nün son yıllarda popülerlik kazandığını, bunun sebebinin hükümet olduğunu ve belediye ile halkın onu korumak için hep beraber çalışması gerektiğini söyledi.

“Salda Gölü yakınında, su akışını kesen göletler kazıldı,” dedi. “Kuyular, nehrin tabakasındaki suya zarar verdi. Salda halkı turizme teşvik edilirse mısır ve hayvancılık azalabilir. Bu sadece belediyenin yapabileceği bir iş değil, merkezi otoritelerin de el atması gerekiyor.”

Burdur Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) meclis üyesi Cihat Çavuşoğlu millet bahçesini destekleyen tarafta.

“Salda’ya eskiden çok önem verilmiyordu. İsteyen herkes gölün her yerine gidebiliyor ve piknik yapabiliyordu,” dedi. “Göl, Maldivler’e benzetilmeye başladıktan sonra ünlendi, bu yüzden Millet Bahçesi’nin yapılmasını çok uygun buluyorum. Gölü koruyup kontrol etmeye yardımcı olacak. Etrafında başka hiçbir şey kesinlikle inşa edilmeyecek.”

Milletvekili, kanıtlara rağmen gölün değiştiğine daire tüm iddiaları reddederek bir miktar kumun taşındığını kabul etti, ancak mavi gölün renginde bir değişiklik olmadığını söyledi.

“Kumun taşınması bence bir hataydı ve tekrardan geri getirildi. Gölümüz öncekinden daha güzel olacak.”

Yazar: İzel Sezer

Çeviren: Muhammed Eroğul

Düzenleyen: Ceren Berk

Kaynak: Inside Turkey

Leave a comment