31 Mart’ın yenileme seçimi olan 23 Haziran İstanbul Büyükşehir Belediyesi seçimi son derece beklenmedik sonuçlar ortaya koydu. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İslamcı-muhafazakâr Adalet ve Kalkınma Partisi ve müttefiki Milliyetçi Hareket Partisi’nin İstanbul yenileme seçimi mağlubiyeti, 17 yıllık Erdoğan iktidarı için sonun başlangıcına işaret ediyor olabilir. Seçmenlerin oy verme davranışları incelendiğinde, HDP seçmeninin önceki seçimde Erdoğan karşıtı kampa yönelik artan desteğinin bu seçimde de sürdüğü görülüyor. Ayrıca AKP tabanının yoğun olduğu ilçelerdeki sonuçlar muhalefet kanadına doğru önemli bir kayma olduğuna işaret ediyor.

Muhalefetin Tarihsel Galibiyeti

Devlete ait Anadolu Ajansı’nın yayınladığı sonuçlara göre muhalefetin adayı Ekrem İmamoğlu oyların %54’ünü kazanırken, rakibi eski Başbakan Binali Yıldırım %45.1 oranında oy aldı. Muhalif siyasetçi İmamoğlu “Seçimi bir parti, bir grup, bir kesim değil bütün Türkiye kazanmıştır” dedi ve İstanbul’un karşılaştığı sorunları çözmek için Cumhurbaşkanı Erdoğan ile birlikte çalışmaya hazır olduğunu belirtti.

31 Mart yerel seçimleri, Erdoğan’ın politikaları ve iktidar partisinin halk desteği üzerine bir referandum olarak görülmüştü. AKP yerel seçimlerde bir çoğunluk elde etmiş olsa da başkent Ankara’da belediye başkanlığını ve İstanbul seçimini kaybetmişti.

Seçmen davranışlarındaki değişiklikleri incelemek için sembolik/emsal karakteristiklerindne ötürü 39 ilçe arasından 8’i seçilmiştir. 2’si CHP tabanının çoğunlukta olduğu ilçelerden (Beşiktaş ve Kadıköy), 3’ü hem AKP hem de HDP tabanının yoğun olduğu ilçelerden (Arnavutköy, Bağcılar, Sultanbeyli) ve 2’si de, AKP/MHP seçmeninin tercih değiştirme eğiliminde olduğu değişken ilçelerden seçilmiştir (Üsküdar, Ümraniye). İlk incelemeler İstanbul ve büyük ihtimalle Türkiye için yeni bir çağın başlangıcına işaret ediyor.

Kürtlerin Muhalefet Kampına Desteği Arttı

Veriler, HDP tabanının yoğun oldukları 3 ilçede (Arnavutköy, Bağcılar ve Sultanbeyli) duruşlarının değişmediğini ve muhalefet adayına oy verdiklerini gösteriyor. Kürtlerin yoğun olduğu ve HDP’nin son üç seçimde ortalama %18 oranında oy aldığı ilçelerde İmamoğlu’nun oylarında gözlenen ortalama %5 üzeri artış, HDP’nin seçmenleri üzerindeki otoritesini ve Erdoğan’ın otoriter yönetimiyle Kürt karşıtı kampanyalarına karşı muhalefet kanadına olan desteğini doğruluyor.

Muhafazakâr İstanbulluların Duruşundaki Değişim

Orta ve alt-orta sınıf muhafazakârların yoğun olduğu Üsküdar ve Ümraniye ilçelerinin sonuçları muhalefete doğru beklenmedik bir kaymaya işaret ediyor. İmamoğlu oyunu Ümraniye’de %5’in ve Üsküdar’da %7’nin üzerinde artırmayı başardı. Muhalefet adaylarının (Muharrem İnce + Selahattin Demirtaş + Meral Akşener) %43 oy aldığı Ümraniye’de İmamoğlu oyların %48’ini alırken, Üsküdar’da seçmenin Erdoğan ve adayına olan desteği sadece iki ayda %49’dan %45’e düştü.

Ekrem İmamoğlu’nun programı, üslubu ve muhafazakâr seçmeni ikna etme stratejisi olumlu sonuçlanmış gibi görünüyor. Sadece Ümraniye ve Üsküdar değil, neredeyse tüm İstanbulluların seçim davranışları seküler muhalefetin muhafazakâr yurttaşlar nezdinde önemli bir başarı elde ettiğine işaret ediyor.

Herkesin Zaferi

Tatil dönemi olmasına rağmen İstanbullular müstakbel belediye başkanlarına oy verme fırsatını kaçırmadılar. Seçimlere katılım, 31 Mart seçimlerine kıyasla 0.6 oranında artarak %85’e ulaştı. Erdoğan’ın değişimi etkili olmadı ve İmamoğlu, neredeyse tüm muhalif güçlerin desteğini almayı başararak tarihsel bir zafere imza attı.

 

Yazar: Hakan Güneş

Çevirmen: Umut Devrim Çelik

Kaynak: Observatoire de la Turquie Contemporaine