Dünya Kadınlar Günü’nün kökeni

Dünya Kadınlar Günü’nün kökeni

Son 10-15 yıl içerisinde dünya çapında binlerce kadın Dünya Kadınlar Günü’nü (IWD) bilmeye ve kutlamaya başlamıştır. Fakat temelinin neredeyse 100 yıl önceye dayandığı ve süregelen tarihinin gerçekten ilham verici olduğu göz önünde bulundurulduğunda kökeninin genel olarak bilinmemesi oldukça üzücüdür.

IWD’nin motivasyonu iki kaynaktan gelmiştir: emekçi sınıfındaki kadınların sendika kurma mücadelesi ve kadınların oy verme hakkı için mücadelesi. Bu iki mesele Avrupalı kadınları ABD’deki kız kardeşleri ile birleştirmiştir. 1908’de New York iğne ticaretinde çalışan yüzlerce kadın işçi, Manhattan’ın Aşağı Doğu Yakası’nda kendi sendikalarını kurmak ve oy kullanma haklarını talep etmek için gösteri yapmışlardır. Ertesi yıl, ABD’deki kadın işçiler için ilk kalıcı sendikalarla sonuçlanacak ve 30.000 kadın gömlek üreticisinin ayaklanmasına yol açacak olan bu tarihi gösteri 8 Mart’ta gerçekleşmiştir.

Bu sırada ABD’li kadın işçilerin kahramanca gerçekleştirdikleri mücadelenin haberi Avrupa’ya ulaşmıştır- bilhassa Alman sosyalist feminist Clara Zetkin’in (1857- 1933) önayak olması ile Uluslararası Sosyalist Kadın Konferansı’nı kuran Avrupalı kadınlara ilham kaynağı olmuştur. Bu ikinci kurul, ilk kez 1907’de Stuttgart’ta İkinci Enternasyonal’in (1889- 1914) periyodik konferanslarından birinde bir araya gelmiştir. Üç yıl sonra 1910’da İkinci Enternasyonal Kopenhag Konferansı’nda Clara Zetkin şu teklifi önermiştir:

“….. Tüm ülkelerden sosyalist kadınlar her yıl, en önemli amacı kadınların oy kullanma hakkını kazanmalarına yardımcı olmak olan Kadınlar Günü’nü kutlayacaklardır. Bu talep, tüm kadınların Sosyalist ilkelere istinaden soruları ile ele alınmalıdır. Kadınlar Günü uluslararası bir karaktere sahip olmalı ve özenle hazırlanmalıdır…”

Önerge bu aşamada resmi bir tarih belirlenmemiş olmasına rağmen 8 Mart günü tercih edilerek onaylanmıştır. Bununla birlikte IWD, her yıl farklı günlerde olsa da (örneğin, Avusturya-Macaristan, Almanya, Danimarka ve İsviçre’de 18 Mart 1911’de ve Amerika’da Şubat’ın son Pazar’ı) Birinci Dünya Savaşı’nın yaklaştığı yıllarda ABD’de ve birçok Avrupa ülkesinde mitingler ve gösterilerle kutlanmıştır.

1917’de, Rusya’da Dünya Kadınlar Günü büyük önem kazanmıştır- bu Rus Devrimi için bir parlama noktası olmuştur. 8 Mart’ta (Batı takvimine göre) Petrograd’daki kadın işçiler Barış ve Ekmek talep ederek toplu bir grev ve gösteri düzenlemişlerdir. Grev hareketi fabrikadan fabrikaya yayılmıştır ve bilfiil bir başkaldırı haline gelmiştir. 1922’de kadınların IWD’de 1917’deki rolünün şerefine Lenin, 8 Mart’ın resmi olarak kadınlar günü olarak belirlenmesi gerektiğini beyan etmiştir. Çok sonra Sovyetler Birliği’nde ve eski sosyalist ülkelerin çoğunda ulusal bir bayram haline gelmiştir. Soğuk Savaş, 1975’te (Uluslararası Kadınlar Yılı) Birleşmiş Milletler’in 8 Mart’ı Dünya Kadınlar Günü olarak kabul etmesine rağmen neden komünistler tarafından kutlanan ve Batı’da çoğunlukla göz ardı edilen bir resmî tatil olduğunu açıklayabilir.

Günümüzde IWD’nin bize kadın hakları için kendi mücadelelerimize dikkat çekme, bunu dünya çapındaki kadınların mücadeleleriyle ilişkilendirme ve dünyanın her yerinde çalışan kadınlarla olan uluslararası kız kardeşlik dayanışmasını gösterme fırsatı verdiğini kabul etmeliyiz, fakat IWD’nin sosyalist feminist kökenlerini de asla unutulmamalıyız.

Yazar: Mary Davis

Kaynak: Marx Memorial Library

Çeviren: Zeynep Özsaraç

Düzenleyen: Aslı Gülenç

Leave a comment