Demir Maske, 1698 yılında, 1703’te öldüğü Bastille’e götürüldü.

Demir Maskeli Adam, 1703 yılında Bastille Hapishanesi’nde ölen ve kimliği birçok spekülasyonlara konu olanbir Fransız mahkumdur. Metal eklemli kadife bir maske takan adam, XVI. Louis’nin emri üzerine ilk olarak 1679’da Piémont’da Pignerol Hapishanesi’ne, sonra da Sainte-Marguerite Adasındaki If Şatosu’na hapsedildi. Demir Maske, 1698 yılında, 1703’teöldüğü Bastille’e götürüldü. Paris’teki Saint-Paul Mezarlığına Marchiali adıyla gömüldü. Bu yabancı hakkında çok az şey biliniyor. Demir Maske’nin gerçek kimliği, başından beri birçoğu çürütülmüş çok sayıdaki hipotezin konusudur.

Demir Maskeli Adam, gizemli bir mahkûm

Bu gizemli karakter, 1680 yılından itibaren M. de Saint-Mars’ın gözetimi altında, Piémont’daki Pignerol Kalesinde tutsak kaldı. İkinci olarak, 1687’den 1698 yılına kadar, Sainte-Marguerite Adasındaki kalede, (Lérins Adaları) ardından 18 Eylül 1698’de geldiği Bastille’de kaldı ve 19 Kasım 1703’te burada öldü. Hayatının son günlerine kadar demir eklemlerle donatılmış kadife bir maske takmak zorunda kaldı. Geri kalanında ise çok iyi muamele gördü. Öldüğünde Saint-Paul Mezarlığında Marchiali adıyla gömüldü ve kullandığı tüm eşyalar hemen yakıldı. Kaldığı odanın duvarları kazıtıldı ve temizlendi. Herhangi bir mesaj saklayıp saklamadığını görmek için fayanslar kaldırıldı. Bastille kayıtlarından onunla ilgili sayfaları koparıp atıldı.

XVIII. yüzyılın başlarında halk Demir Maskeli Adamın kimliğine karşı büyük bir ilgi duydu. Geliştirilmiş ve günümüzde terk edilmiş hipotezlerden bazıları şunlardır: Resmi olarak 1680 yılının başlarında ölen eski Ekonomi Müfettişi Fouquet; 1667’de doğan, 1669’da meşrulaştırılan ve 1683 yılında saraydan ve dünyadan kaybolan XIV. Louis ve Madame de La Valliére’de öz oğlu, Vermandois Kontu, Louis de Bourbon; Anne d’Autriche’nin yasak ilişkilerinden doğan, XIV. Louis’nin kendisinden yaşça büyük üvey kardeşi (hipotez ilk defa Voltaire tarafından ortaya atıldı ve Alexandre Dumas tarafında Le Vicomte de Bragelonne romanında ele alındı); Anne d’Autriche’nin Kardinal Mazarin ile gizli evliliğinden doğan oğlu; resmi olarak 1669’daki Kandiye Kuşatması’nda ölen Dük Beaufort; İngiltere Kralı II. James’in yeğeni, isyanın sonrasında işkenceden bu şekilde kurtulan Monmouth Dükü; babası ile XIV. Louis arasındaki gizli Douvres Anlaşmasından haberdar olan, İngiltere Kralı II. Charles’ın öz oğlu R. P. Jacques de La Cloche; Tartuffe eserinin ardından sofuların intikamının kurbanı Molière…

Demir Maskeli Adam ile ilgili daha güncel olan bir iddiaysa, XIII. Louis’nin otopsisini yapan ve kralın baba olamayacağını anlayan doktorun damadı, Marc de Jarrige de La Morélie olduğudur.

Bir diplomat mı yoksa Fouquet’in kahyası mı?

Mattioli ve Dauger hakkındaki hipotezler daha ciddidir. İlk hipotez göre, Mantoue Dükü Ferdinand Charles’ın sekreteri Ercole Mattioli 1678 yılında paraya sıkışmış Dük adına gizli bir müzakere yapmakla görevlendirilmiş, Dük 100.000 frank tazminat karşılığında Casai Kalesini XIV. Louis’ye terk etmişti. Ancak bu gizli sözleşme imzalanır imzalanmaz, Mattioli bu anlaşmayı yabancı mahkemelere ifşa ederek XIV. Louis’yi oyuna getirdi. XIV. Louis, onu Catinat tarafından tutuklatarak 1679 yılında Pignerol Kalesine getirtti. Buna rağmen bu Mattioli teorisi, mahkûmun ölümüne kadar geçen sürede etrafını çevreleyen katı gizliliği açıklamıyor; diğer yandan, Saint-Mars tarafından Pignerol’dan Exiles’e, ardından Sainte-Marguerite Adasına getirilen Mattioli, Nisan 1694 yılında bu son kalede öldü gibi görünüyor, halbuki Demir Maskeli Adam 1703’e kadar ölmemişti.

Bir başka teori de gizemli mahkûmu Temmuz 1669 yılında – ne sebeple olduğu bilinmiyor – Dunkirk’te tutuklanan ve o zamandan beri Pignerol’da tutulan devlet kahyası Euslache Dauger olarak tanımlıyor. Belki de Dauger, 1669 yılında XIV. Louis ve İngiltere Kralı II. Charles arasında sonuçlanan gizli Douvres Anlaşmasından haberdar olmuştu. Pignerol’da, Vali Saint-Mars, Dauger’yi kâhya olarak Müfettiş Fouquet’nin yanına yerleştirdi. Fouquet ölür ölmez, 1680 yılının mart ayında Louvois, Saint-Mars’a Dauger’nin bundan böyle mutlak bir gizlilik içinde tutulması konusunda resmi emirleri verdi. Belki de Dauger kahyalık görevleri esnasında Fouquet’nin sakladığı bazı sırlardan, politik sırlardan, ya da belki de XIV. Louis’nin doğumu hakkındaki daha büyük sırlardan haberdar olmuş olabilir; Eğer Colbert ya da Le Tellier klanının kışkırtmasıyla eski müfettişin zehirlenmesi olayına karışmadıysa.

Bu teorilerin hiçbiri bugüne kadar doğrulanamadığı için olay gizemini hâlâ koruyor.

Yazar: Ninon du Plessy

Kaynak: Histoire pour tous

Çeviren: Kübra Aslanhan

Düzenleyen: Bensu Şahin