Bitcoin madencileri ölmekte olan kömürlü termik santralini diriltti- Karbondioksit emisyonu arttı

Bitcoin madencileri ölmekte olan kömürlü termik santralini diriltti- Karbondioksit emisyonu arttı

Eleştirmenler kripto paranın (cryptocurrency) aşırı elektrik gereksiniminin iklim krizini körüklediğini, şimdilerde ABD’de kömürün kısmen dirilişinin habercisi olduğunu söylüyor.

Bitcoin ‘madencilik’ şirketi satın aldığında kapanmak üzere olan Güney Montana’daki Hardin kömürlü termik santrali yeniden hayata döndü.

Montana’daki çevreciler, santrale “ölüm saati” diyorlar. Finansal zararla geçen yılların ardından eyalette kalan birkaç kömürlü termik santralinden biri kaderine terk edilmiş görünüyordu. Yıkıcı iklim değişikliğinden sakınma çabalarının yazgısında küçük fakat kayda değer bir zaferdi. Fakat sonra bir bitcoin madeni şirketi dirilişi için adım attı.

Güney Montana’daki meşhur Little Big Horn Muhaberesinin yapıldığı tarihi alandan 19 km uzakta olan ve tüketicinin azalmasıyla 2018’de kapanması planlanan 115 megawatt kömürlü termik santral Hardin’in üretim istasyonu 2020’de yalnızca 46 gün faaliyette bulundu. Montana Çevre Bilgilendirme Merkezi (Montana Environmental Information Center) Müdür Yardımcısı Anne Hedges “Santralin sadece ölümünü bekliyorduk. Uğraşıyorlar ve kapatmak istiyorlardı. Kapanmak üzereydi de. Sonra bu kripto para şirketi geldi.” dedi.

2020’lerin sonlarında yapılan bir anlaşmayla bitcoin “madenciliği” şirketi Marathon, enerji santralinin ürettiği elektriğinin tek alıcısı haline geldi. Tesisin yanındaki 20 dönümlük arazide 30.000’den fazla bitcoin madenciliğinde kullanılan Antminer S19 ünitesiyle donatılmış veri merkezi kurdu. Enerjiye olan bu açlık kriptoda müşterektir. Küresel olarak bitcoin madenciliği 5,3 milyonluk Norveç’ten daha fazla elektrik tüketir.

Geçen yıl bitcoin madencilerinin gelişiyle Hardin santrali hayata döndü. Sadece 2021’in ilk 9 ayında tesisin kazanları 236 gün yakıldı. Hardin’de kömürlerin yanışıyla gezegeni ısıtan emisyonlar da arttı. 2021’in 2. çeyreğinde 187.000 ton karbondioksit salındı. 2020’nin aynı döneminde salınan miktardan %5000 daha fazlaydı.

ABD Çevre Koruma Ajansı (Environmental Protection Agency/EPA) verilerine göre, 3. çeyrekte 206.000 tondan fazla karbondioksit salınarak 2020’de %905’lik bir artış oldu. Marathon şirketi Aralık güncellemesinde; 1 Aralık’ta veri merkezinde yaklaşık 34 bitcoin üretilerek Hardin’in “neredeyse tam kapasite” çalıştığını söyledi.

Uğuldayan bilgisayar donanımının soğumasını sağlamak için çatısına fanlar konan santralin yeni halini ziyarete giderek veri merkezini fotoğraflayan Hedges; “Bütün olanlar karşısında dehşete düştüm. Gidişat korkunçtu. Bu yaşlı hanımların donarak ölmesine yardım değildir. Hepimizin iklimini mahvederken birkaç kişiyi zenginleştirmektir. İklim değişikliğinden endişe duyuyorsanız kripto paralarla ilginiz olmamalı. Çünkü bu iklim için felakettir.” dedi.

Hardin, Amerika’nın kripto para şirketlerinin madencilik işlemlerinin doymak bilmez enerji açlığını doyurmak için önem verdiği ve ölümden döndürdüğü “zombi” fosil yakıt santralleri dalgasının bir parçasıdır. Bitcoin endüstrisinin eski merkezi Çin, geçen yıl dünyanın kripto para madencilerinin yarısını kovması ucuz enerji arayışı şirketlerin ABD elektrik santrallerine göz dikmesine neden oldu.

2020’de New York’un kuzeyinde atıl bir santral, büyük ölçekli bitcoin madencilik işlemlerine enerji sağlamak için kömürden gaza dönüştürüldü. Sahibi Greenidge Generation hareketi, eyalete “dünyanın geleceğinin bir parçasını kazandırma” olarak değerlendirdi. İlk maaşını bitcoin ile alacağını söyleyen yeni New York City Belediye Başkanı Eric Adams geçen hafta kripto madenciliğinin çevreye olumsuz etkisini eleştirdi.

Bu sırada Batı Pensilvanya’da atık kömür yakan ve bitcoine için kullanılmaya başlanmadan önce kapanması planlanan Scrubgrass santralinin yanındaki nakliye konteynerleri binlerce bitcoin madenciliği bilgisayarıyla doluydu. Kentucky’de de 4 kömür santralinin sahibi ve işleticisi Big Rivers Electric Corporation’ın yakınında yeni bir bitcoin tesisi inşa ediliyordu.

Texas Rockdale’de Whinstone US Bitcoin madenciliği tesislerindeki bir depodaki Bitcoin madenciliği makineleri

Kripto şirketleri başvurdukları yolun yerel olarak iş imkânı sağladığını iddia etmektedir. Kentucky eyaleti kripto para madencilerini cezbetmek amacıyla bir kanun çıkardı. Kanunda; ev ve işletmelerin şebekelerini zorlamadan fazla elektrik kullanan madenciler elektrik satış vergisi muafiyeti vardı. Eleştirmenler kripto paranın aşırı elektrik gereksiniminin iklim krizini körüklediğini, şimdilerde ABD’de kömürün kısmen dirilişinin habercisi olduğuna dikkat çekiyorlar.

New Mexico Üniversitesi doğal kaynaklar ekonomisi uzmanı Benjamin Jones; “Emisyonları azaltmamız gereken bir dönemde, karbonsuzlaştıkça sona erecek olan kömür ve doğal gaz enerji santrallerinin kripto para madenciliği için kullanılmasıyla atmosfere daha fazla karbon salınmaktadır. Fosil yakıtlı elektrik kullanımına devam edilmesi veya kullanımının fazlalaşması topluma ciddi çevresel ekonomik maliyetler getirir.” dedi

Jones, Hardin’den enerji sağlayan Marathon’ın Texas’ta rüzgâr çiftliklerinden enerji sağlamak için ayrı bir anlaşma yapması gibi madencilik şirketlerinin kullandıkları temiz enerji miktarını artırmak amacıyla yaptıkları bazı girişimlere karşın halihazırda bitcoinin aşırı enerji tüketimi ve bu enerjinin çoğunun da fosil yakıtlardan karşılanmasının “endişe verici” olduğunu söyledi.

Bitcoinin ilk dönem şampiyonları da enerji kullanımına karşı çıktı. Elektrikli araç şirketinin “bitcoin madenciliği ve işlemleri için fosil yakıtların- özellikle fosil yakıtlar içinde en fazla emisyonu yayan kömürün- hızla artan kullanımından endişe duyduğunu” belirten Elon Musk geçen yıl Tesla’nın kripto para kullanımını durdurduğunu ifade etti. Mobil uygulama aracılığıyla özel araç hizmeti veren Uber de iklime etkisi azaltılana kadar kripto parayla ödemeyi kabul etmeyeceğini duyurdu.

Hardin Santrali Girişi

On yılı aşkın zaman önce evdeki bilgisayardan az bir elektrik tüketimiyle bitcoin üretmek mümkündü. Nihai bitcoin arzı sınırlıydı ve işlemleri doğrulamaya yardımcı olan madenciler yeni bitcoinlerle ödüllendirildi.

Doğrulama süreci esasen daha fazla madencinin katılımıyla giderek zorlaşan devasa bir tahmin oyunudur. Bitcoine ilgi arttıkça tahmin oyununu kazanmada ve günümüzde her biri yaklaşık 42.000 dolar değerindeki birkaç bitcoin ile ödüllendirilmede büyük bir şansa sahip olmak depo dolusu hızlı, güçlü bilgisayarlarla mümkündür.

Bitcoin yarışı dünyadaki toplam tüketimin %0,5’i gibi olağanüstü bir tüketim oranını silip süpürmektedir. Her 60 saniyede bitcoin madenciliğinde kullanılan elektrik ortalama Amerikan hane halkının 17 yıllık elektrik kullanımına eşittir. Madenciliğin yıllık elektrik tüketimiyle 28 yıl boyunca Birleşik Krallık’taki çay suyu kaynatan bütün ısıtıcıları çalıştırılabilir.

Bu tüketim iklim aktivistlerince eleştirilirken bitcoin madencileri farklı bir bağlamda değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmektedir. Fiziksel malların dünya çapındaki hareketinin ve ABD’deki çamaşır makinesinin kullanımının bitcoinden daha fazla enerji kullandığını söyleyen Marathon’ın Başkanı Fred Thiel bir röportajda “Bazı kişilerin bitcoin madenciliğini baş belası olarak gösterme hırsını anlıyorum; fakat diğer endüstrilerle karşılaştırıldığında önemsiz kalır bu.” dedi.

Thiel, bitcoin madenciliğini Amazon ve Google gibi şirketlerin veri merkezlerindeki işlem süreçlerine benzeterek Çin’den uzaklaşmak zorunda kalan madencilerin seçeneklerinin sınırlı olduğunu fark etmelerinin akabinde endüstrinin hızla yenilebilir enerjiye geçmeye çalıştığını iddia etmektedir. Marathon da gelecek yıl kömür kullanımını aşamalı olarak kaldırmayı planlamaktadır.

Thiel, “2020’e geri dönün, yenilenebilir şirketler bitcoin madencilerine enerji vermiyorlardı. Enerji dünyasında bitcoin madencileriyle ilgilenen çok az kişi vardı. Bu nedenle bitcoin madencileri terk edilen varlıkları (stranded assets) aramak zaman harcadı. Tek çıkış yolu terk edilen enerjiyi bulmaktı ve biz bunu Hardin santralinde bulduk.” dedi.

Bitcoinin fosil yakıttan vazgeçip vazgeçmeyeceğini zaman gösterecek. Ancak bu arada fosil yakıtlı elektrik iştahına karşı artan bir incelemeyle karşılaşması da olasıdır. New Mexico Üniversitesi Profesörü Jones şunu söylemektedir: “5 ila 10 yıl içinde bitcoin emisyonunun nasıl olacağını bilmiyoruz. Ancak ileride enerjinin büyük bir tüketicisi olmaya devam edecek gibi görünüyor.”

Yazar: Oliver Milman

Çeviren: Nuray Turan

Düzenleyen: Elif Rana Yılmazlar

Kaynak: The Guardian

Leave a comment