Antik Yunan ve Antik Roma’yı kıyaslama ve karşılaştırma

Antik Yunan ve Antik Roma’yı kıyaslama ve karşılaştırma

Hem Yunanistan hem de Roma karasal iklimli Akdeniz ülkeleridir, ikisi de şarap üretmek ve zeytin yetiştirmek için enlem olarak birbirine benzer. Ancak topografileri oldukça farklıdır. Antik Yunan şehir devletleri birbirlerinden, dağlık kırsal kesimlerle ayrılır ve hepsi de su kaynağına yakındı. Roma, ülkenin denizden uzak olan kısmıydı. Bir tarafında Tiber Nehri vardı. Fakat İtalik kabilelerin, (bot şeklindeki yarımada, şu anki İtalya) onları Roma’nın dışında tutacak doğal dağlık sınırları yoktu.

İtalya’da Naples civarında Mt. Vesuvius, verimli topraklara dönüşen tefra ile toprağı örterek bereketli bir arazi üretti. Ayrıca kuzeyde (Alpler) ve doğuda (Apennine) iki yakın dağ silsilesi vardı.

  1. Sanat

Yunanistan’ın sanatı, “sadece” taklit veya dekoratif olan Roma sanatına göre daha üstün kabul ediliyordu. Hatta Yunanistan’a ait olarak düşündüğümüz pek çok eser aslında bir Yunan orijinalinin Roma kopyasıdır. Klasik Yunan heykeltıraşlarının amacı ideal sanat biçimini yaratmak iken, Romalı sanatçıların amacının sıklıkla dekorasyon için gerçekçi portreler yaratmak olduğu çok kez belirtilmiştir. Bu bariz bir fazla basitleştirmedir.

Her Roma sanat eserinde Yunan biçimleri taklit edilmediği gibi, her Yunan sanat eseri de son derece gerçekçi veya kullanışsız değildir. Roma sanatının yaşam alanlarıyla süslendiği gibi Yunan sanatı da faydacı nesnelerle süslenmiştir. Yunan sanatı, Klasik dönemdeki doruk noktasına ek olarak Miken, geometrik, arkaik ve Helenistik dönemler olarak ayrılır. Helenistik dönem sürecinde önceki sanat eserlerinin kopyasına talep vardı. Bu yüzden bu dönem de taklit adı altında tanımlanabilir.

Genellikle Venus de Milo gibi heykelleri Yunan’la, mozaikler ve freskleri (duvar resimlerini) Roma’yla bağdaştırırız. Tabii ki, bu iki kültürün ustaları da bunların ötesinde çeşitli alanlarda çalıştılar. Örneğin Yunan çömleği, İtalya’nın önemli bir ithalat ürünüdür.

  1. Ekonomi

Hem Yunanistan hem de Roma da dahil olmak üzere eski kültürlerin ekonomisi tarıma dayanıyordu. Yunanlar tercihen küçük kendi kendine yeten buğday çiftliklerinde yaşamışlardır, fakat kötü tarım uygulamaları çoğu ailenin karınlarını doyuramamasına sebep olmuştur. Şarap ve zeytinyağı üretirken bunların yerini büyük arsalar devralmıştır. Aynı zamanda bu şarap ve zeytinyağı, Romalıların başlıca ihraç ettiği ürünlerdir. Ortak coğrafi koşulların ve bu iki gerekliliğin popülerliği düşünüldüğünde bu olay pek de şaşırtıcı değil.

Buğdaylarını ithal eden ve bu önemli hammaddeleri sağlayabilecek eyaletleri kendine bağlayan Romalılar aynı zamanda hem tarım yapmış hem de ticaretle ilgilenmişlerdir. (Yunanların ticareti onur kırıcı olarak gördüğü düşünülürdü.) Roma bir şehir merkezi haline geldiğinde yazarlar, ülkenin basit, yabani, ahlaklı yüksek kesimlerini ve pastoral tarım hayatını şehir merkezinde politik olarak yükümlü, ticaret merkezli yaşayan insanların hayatıyla karşılaştırdı.

Üretim de bir şehir mesleğiydi. Hem Yunan hem de Roma madenlerde çalışmıştır. Yunanlar insanları köleleştirirken Roma’nın ekonomisi geç İmparatorluğa kadar genişlemeden beri köleleşen iş gücüne bağımlıydı. İki kültürde de madeni para basma sistemi kullanılmıştır. Roma, İmparatorluğa para sağlamak için para biriminin değerini düşürdü.

  1. Sosyal Sınıf

Yunanistan ve Roma’nın sosyal sınıfları zamanla değişti, ancak erken Atina ve Roma’nın temel bölümleri özgür ve özgür adamlardan, köleleştirilmiş insanlardan, yabancılardan ve kadınlardan oluşuyordu. Bu grupların sadece bazıları vatandaş olarak sayılıyordu.

Yunanistan

  • Köleleştirilmiş insanlar
  • Azat edilmiş köleler
  • Sivil ayrıcalıklara sahip yabancılar
  • Vatandaşlar
  • Kadınlar

Roma

  • Köleleştirilmiş insanlar
  • Azat edilmiş köleler
  • Plebler
  • Aristokratlar
  1. Kadının rolü

Basmakalıp edebiyatına göre Athena’da kadınlar, dedikodudan uzak durmalarına, ev haklıyla ilgilenmelerine ve en önemlisi de meşru çocuklar doğurmalarına göre değer görürdü. Aristokrat kadın, kadınların olduğu bir yerde eve kapanır ve halka açık alanlara çıktığında yanında bir refakatçisi olmak zorundadır. Bir mülke sahip olabilir fakat satamazdı. Atinalı kadınlar babasına bağlıydı. Evlendikten sonra bile babası kızın geri dönmesini isteyebilirdi.

Atinalı kadınlar vatandaş değildi. Romalı kadınlar yasal olarak ya paterfamilias’a ya da doğduğu evdeki baskın bir erkeğe veya kocasının ailesine bağlıydı. Bir mülke sahip olabilir ve onu satabilirdi. Üstelik istediği gibi dolaşabilirdi. Yazıtbilime göre, Romalı kadınların dindarlığa, alçakgönüllülüğe, uyumu sürdürmesine ve tek eşli bir kadın olmasına göre değer gördüğünü okuduk. Romalı kadınlar Roma vatandaşı olabilirdi.

  1. Babalık

Ailenin babası baskın bir karakterdi ve yeni doğmuş bir bebeğin onlarla kalıp kalmayacağına karar verebilirdi. Paterfamilias Romalı ailelerin başıydı. Aileleriyle birlikte veya kendi başlarına olan yetişkin erkekler, babaları paterfamilias’sa hala ona bağlıydılar. Yunan ailesinde veya oikos hanesinde durum çekirdek aileyi normal kabul etmemizden biraz farklıydı. Erkekler babalarına yeterliliklerini göstermek için yasal olarak meydan okuyabiliyorlardı.

  1. Hükümet

Aslında Athena’yı krallar yönetti, sonrasında oligarşi (azınlığın yönetimi) ve sonrasında da demokrasi (vatandaşların oylarıyla). Şehir devletleri birleşerek birlikleri oluşturdu. Bu birlikler çatışma yaratarak Yunanistan’ı zayıflattı ve önce Makedonya kralının sonra da Roma İmparatorluğunun orayı fethetmesine sebep oldu.

Roma’yı da aslında krallar yönetti. Sonrasında Roma dünyanın diğer yerlerinde neler olduğunu gözlemledi ve kralları ortadan kaldırdı. Demokrasinin, oligarşinin ve monarşinin unsurlarını içeren karışık Cumhuriyetçi bir hükümet biçimi kurdu. Zamanla tek kişi tarafından yönetilme sistemi Roma imparatorları olarak bildiğimiz yeni, ilk ve yasal olarak tasdik edilmiş bir şekilde geri döndü. Roma İmparatorluğu dağıldı ve bunun sonucu olarak Batı’da küçük krallıklara döndü.

Yazar: N.S. Gill

Çeviren: Zeynep Çapuryüz

Düzenleyen: Şeyma Abay

Kaynak: ThoughtCo.

Leave a comment